Witaminy i składniki mineralne PDF
Witaminy i składniki mineralne
Zobacz w księgarniSpis treści
- 1. Przedmowa 9
- 2. Niedobór oraz przedawkowanie witamin i składników mineralnych 11
- Normy spożycia 14
- 3. Witamina A 17
- 4. Witamina D 21
- 5. Witamina E 27
- 6. Witamina K 31
- 7. Witamina B1 (tiamina) 35
- 8. Witamina B2 (ryboflawina) 39
- 9. Witamina B3 (niacyna) 41
- 10. Witamina B5 (kwas pantotenowy) 45
- 11. Witamina B6 (pirydoksyna) 47
- 12. Witamina B7 (biotyna) 51
- 13. Witamina B9 (kwas foliowy) 53
- 14. Witamina B12 57
- 15. Witamina C 61
- 16. Magnez 65
- 17. Potas 69
- 18. Wapń 73
- 19. Chrom 77
- 20. Cynk 79
- 21. Jod 83
- 22. Miedź 87
- 23. Selen 89
- 24. Żelazo 93
- 25. Dieta wegetariańska i wegańska a niedobory składników mineralnych i witamin 97
- Niedobór żelaza 97
- Niedobór witaminy B12 99
- Niedobór wapnia 100
- Niedobór cynku 100
- Niedobór jodu 101
- Zalecenia dotyczące suplementacji u wegan i wegetarian 102
- Piśmiennictwo 103
Przedmowy
Przedmowa
Szanowni Czytelnicy!
Oddajemy w Wasze ręce niniejsze repetytorium, w którym poruszono zagadnienia związane z witaminami i składnikami mineralnymi. Poszczególne składniki zostały omówione w osobnych rozdziałach, co ułatwia wyszukiwanie informacji. W każdym rozdziale zawarto podstawowe wiadomości na temat roli, zapotrzebowania, źródeł pokarmowych, skutków niedoboru oraz nadmiaru witamin i składników mineralnych. Tam, gdzie to istotne, omówiono czynniki wpływające na ich wchłanianie z pożywienia, produktów leczniczych lub suplementów diety oraz interakcje z innymi produktami leczniczymi czy też składnikami diety.
W publikacji zawarto również informacje na temat popularnych połączeń witamin i składników mineralnych stosowanych w preparatach wieloskładnikowych. Omówiono także zasadność i bezpieczeństwo stosowania wysokich dawek, przekraczających zalecane dzienne spożycie dla wybranych witamin i składników mineralnych.
Osobny rozdział poświęcono suplementacji witamin i składników mineralnych u pacjentów stosujących dietę wegetariańską bądź wegańską.
Mamy nadzieję, że niniejsza publikacja będzie pomocna dla farmaceutów, techników farmaceutycznych oraz lekarzy w ich codziennej praktyce.
Fragmenty książki
Witamina B1 (tiamina) (s. 36)
Szacuje się, że alkoholizm jest najczęstszą przyczyną występowania niedoboru witaminy B1 w krajach rozwiniętych. Alkohol zmniejsza wchłanianie tiaminy, jej zapasy w wątrobie, osłabia także przekształcanie jej do aktywnej formy (NIH, 2020). Według producenta witaminę B1 można stosować wspomagająco w alkoholizmie w dawkach nawet 50 mg dziennie (Polfarmex S.A., 2008).
Trudno mówić o przedawkowaniu witaminy B1, gdyż nie zaobserwowano objawów zatrucia nawet dla dawek 50-200 mg/dzień. Nadmiar tiaminy wydalany jest wraz z moczem. Przypuszcza się, że przy spożyciu dawek większych niż 5 mg jej wchłanianie mocno spada (Institute of Medicine, 1998).
W niektórych lekach witamina B1 występuje pod postacią benfotiaminy, będącej nierozpuszczalną w wodzie, syntetyczną pochodną tiaminy. Po spożyciu jest ona przekształcana w organizmie do tiaminy. Benfotiamina wchłania się znacznie lepiej niż rozpuszczalne w wodzie sole tiaminy, a jej biodostępność jest około 3,6 razy większa niż w przypadku chlorowodorku tiaminy (EFSA, 2008).
Magnez (s. 67)
Spośród form nieorganicznych magnezu – chlorku, węglanu, siarczanu i tlenku – najlepszą biodostępność wykazuje chlorek magnezu (Ranade i Somberg, 2001; Werner i in., 2019). Dostępne są również preparaty magnezu w formie chelatów aminokwasowych, np. diglicynianu, które uważa się za dobrze przyswajalne formy magnezu.
W podwójnie zaślepionym badaniu klinicznym z randomizacją oceniono biodostępność trzech związków magnezu: cytrynianu magnezu, tlenku magnezu oraz chelatu aminokwasowego (autorzy nie podali nazwy ligandu) podawanych w dawce dziennej 300 mg. Wykazano lepszą biodostępność obu form organicznych w porównaniu z tlenkiem magnezu, jednak tylko cytrynian powodował znaczny wzrost stężenia magnezu w osoczu zarówno po krótkiej, trzydniowej suplementacji jak i po 60 dniach (Walker i in., 2003). Konieczne są dalsze badania w celu porównania biodostępności chelatów aminokwasowych z innymi związkami magnezu.
Pacjentowi proszącemu o preparat magnezu warto polecić lek zawierający formę organiczną, ze względu na lepszą biodostępność.
Potas (s. 70)
Niedobór rzadko spowodowany jest niedostateczną podażą potasu wraz z dietą, a znacznie częściej jego występowanie jest efektem zwiększonej utraty potasu na skutek:
- długotrwałej biegunki lub wymiotów,
- zażywania diuretyków zwiększających wydalanie potasu, np. furosemidu,
- nadużywania leków przeczyszczających,
- upośledzenia funkcji nerek,
- niedoboru magnezu.
U osób zdrowych ryzyko przedawkowania potasu jest niewielkie, gdyż jego nadmiar wydalany jest wraz z moczem, jednak u osób z chorobami nerek, zażywających niektóre leki lub stosujących zamienniki soli kuchennej zawierające chlorek potasu, ryzyko wystąpienia hiperkaliemii wzrasta, nawet jeśli ilości potasu spożywane wraz z dietą nie przekraczają wartości AI. O hiperkaliemii mówimy, gdy poziom potasu w osoczu krwi przekracza 5,0 mmol/l. Nawet silna hiperkaliemia (ponad 6,5 mmol/l) często nie daje żadnych objawów, może jednak wystąpić osłabienie mięśni, paraliż, kołatanie serca i parestezje. W skrajnych przypadkach silna hiperkaliemia prowadzi do zgonu (Viera i Vouk, 2015; NIH, 2020).
