Zeszyty Apteczne. Kandydoza pochwy PDF

Klasyfikacja rekomendacji

Klasyfikacja rekomendacji Wytyczne przedstawione w niniejszej publikacji sta- interwencje, dla których w większości przypadków nowią zbiór zaleceń opracowanych na podstawie korzystny efekt terapii zdecydowanie przeważa nad możliwie najbardziej aktualnych badań klinicznych działaniem niekorzystnym, lub niekorzystny efekt oraz wytycznych towarzystw naukowych. Mają za sprawia, że jest to interwencja, której nie należy zalezadanie pomóc farmaceutom w podjęciu odpowied- cać (rekomendacja zaniechania działania). niej interwencji w określonych okolicznościach. Zastosowano w nich klasyfikację dostosowaną do re- Jako zalecenia „słabe” sklasyfikowano interwencje, aliów pracy w aptece, która obejmuje siłę zalecenia które mogą być zastosowane w określonych sytua(określenie, czy dana rekomendacja powinna być cjach. Dla tych wytycznych bilans pomiędzy korzyśstosowana rutynowo, czy jednak w wyjątkowych ciami i szkodami nie jest tak jednoznaczny, a wielu okolicznościach) oraz stopień wiarygodności dowo- pacjentów nie wybrałoby danej interwencji, choć dów, na których bazuje. w niektórych grupach mogą one być korzystne.

1.1. 1.3. INTERWENCJE FARMACEUTY STOPIEŃ WIARYGODNOŚCI DANYCH Interwencją farmaceuty jest każde działanie pod- Rekomendację cechuje dodatkowo określony stojęte względem pacjenta. W praktyce to nie tylko re- pień wiarygodności danych przemawiających za komendacja konkretnego leku, ale także odradzenie daną interwencją. Stopnie wiarygodności danych jego stosowania, udzielenie konsultacji, wykonanie użyte w tej publikacji zostały przedstawione w Ta- t przeglądu lekowego, udzielenie porady dietetycznej, beli 1. podanie szczepionki, wystawienie recepty farmaceu W praktyce, w przypadku danych przyporządkowatycznej, modyfikacja dawkowania, zmiana postaci nych do kategorii A mamy dużą pewność, że osiągleku, wydanie zaleceń niefarmakologicznych czy za niemy efekt danej interwencji, a dowody na jej skulecenie konsultacji lekarskiej.

teczność są wysokiej jakości. Dla kolejnych kategorii jakość zebranych dowodów będzie coraz niższa i nie 1.2. ma pewności, że efekt terapeutyczny będzie możliwy OKREŚLENIE SIŁY ZALECEŃ do osiągnięcia w praktyce, lub bilans korzyści i strat nie będzie jednoznaczny. W celu uproszczenia procesu podejmowania decyzji terapeutycznych, oszacowano siłę wszystkich zaleceń, przypisując je do jednej z dwóch grup. Zalecenia zostały podzielone na silne (1) i słabe (2). Rekomendacje uznawane za „silne” oznaczają rutynowe postępowanie, czyli są właściwe dla większości przypadków.

W ten sposób opisywane są KANDYDOZA POCHWY. ZESZYTY APTECZNE 02/2024 (02) 5 […]

Klasyfikacja rekomendacji

Skróty i pojęcia Kandydoza pochwy to grzybica pochwy wywołana przez drożdżaki z rodzaju Candida. Grzybicę mogą wywołać też grzyby z rodzaju Aspergillus i Trichophyton. Drożdżaki to drobnoustroje oportunistyczne ciała i zwykle nie powodują problemów, ponieważ są kontrolowane przez nasz układ odpornościowy oraz naturalną mikrobiotę. Można je znaleźć na skórze, a także wewnątrz organizmu, w miejscach takich jak jama ustna, gardło, jelita i pochwa. Infekcja rozwija się, gdy zmieniają się warunki w pochwie, sprzyjając nadmiernemu rozmnażaniu się drożdżaków. Przyczyny tych zmian mogą obejmować wahania hormonalne (menopauza, okres rozrodczy, ciąża), stosowanie niektórych leków (sterydy, antykoncepcja), zwłaszcza antybiotyków, osłabienie układu odpornościowego, a także ryzykowne współżycie, nadmierna higiena, przebyte zabiegi chirurgiczne, nadmiar cukru w diecie. Wszystkie te czynniki mogą zwiększać ryzyko wystąpienia kandydozy pochwy. Candida – rodzaj drożdżaków, które są jednokomórkowymi grzybami.

W obrębie tego rodzaju znajduje się wiele gatunków, z których najbardziej znany to Candida albicans. Drożdżaki z rodzaju Candida są naturalnie obecne w organizmie, zamieszkując skórę, usta, gardło, jelita i pochwę. Zwykle nie powodują one żadnych problemów, ponieważ ich wzrost jest kontrolowany przez układ odpornościowy i konkurencyjne mikroorganizmy obecne w zdrowej florze bakteryjnej. Compliance – przestrzeganie zaleceń medycznych ze szczególnym uwzględnieniem systematycznego przyjmowania leków – z uwzględnieniem dawki oraz czasu przyjęcia. Drożdżyca – infekcja wywołana przez grzyby, najczęściej z rodzaju Candida, które atakują błonę śluzową narządów płciowych. DŚA – doustne środki antykoncepcyjne. GKS – glikokortykosteroidy. HTZ – hormonalna terapia zastępcza.

Jodopowidon – kompleks składający się z syntetycznego powidonu oraz cząsteczkowego jodu (I2). Kandyuria – obecność grzybów Candida albicans w moczu. Klasyfikacja Hale’a – klasyfikacja leków związana z ryzkiem stosowania ich podczas laktacji, która obecnie jest jedną z wiodących skal na świecie. Patogen/drobnoustrój oportunistyczny – mikroorganizm (bakteria, wirus, grzyb lub pasożyt), który zwykle nie powoduje chorób u zdrowych osób z prawidłowo funkcjonującym układem odpornościowym, ale może wywoływać infekcje u osób z osłabioną odpornością. Takie osłabienie może być wynikiem różnych czynników, takich jak choroby, leczenie immunosupresyjne, nowotwory, HIV/AIDS, cukrzyca czy też długotrwałe stosowanie antybiotyków. Ping-pong infection – infekcja typu „ping-pong” to termin używany do opisania sytuacji, w której infekcja przenoszona drogą płciową (STI) jest wielokrotnie przekazywana między partnerami seksualnymi. Oznacza to, że jedna osoba zaraża swojego partnera, który następnie po wyleczeniu, zaraża ją ponownie, tworząc cykl przypominający odbijanie piłeczki ping-pongowej. KANDYDOZA POCHWY.

ZESZYTY APTECZNE 02/2024 (02) 7 […]

Rozpoznanie i różnicowanie z perspektywy farmaceuty

Rozpoznanie i różnicowanie z perspektywy farmaceuty Kandydoza pochwy zaliczana jest do stosunkowo ■ przyjmowane leki: HTZ, immunosupreczęstych przypadłości, gdyż przyjmuje się, że co santy, antybiotyki, GKS i flozyny, czwarty stan zapalny pochwy związany jest z kandy- ■ predyspozycje genetyczne, dozą. Kandydoza pochwy i sromu dotyka 20–25% ■ środki antykoncepcyjne: doustne prekobiet w wieku rozrodczym. Szacuje się, że około paraty antykoncepcyjne, wkładki do75% kobiet doświadcza grzybiczego zapalenia po maciczne, środki plemnikobójcze, chwy i sromu przynajmniej raz w życiu (Haberek i in., 2007). Inaczej choroba ta nazywana jest droż ■ niewłaściwe nawyki higieniczne, w tym ubiór (noszenie bielizny z tworzyw sztucznych – często dżycą, ponieważ u jej podstaw leży zakażenie grzyba w kolorze czarnym, ponieważ barwnik może mi drożdżopodobnymi Candida, przede wszystkim powodować podrażnienie, bardzo opięte ubraCandida albicans. Za sprawą gamy wykazywanych nia z tkanin nieprzepuszczających powietrza), przez nie czynników zjadliwości mają możliwość kolonizacji, penetracji tkanek oraz rozprzestrzenia- ■ nawyki seksualne, nia się w organizmie. ■ nieodpowiednia dieta.

Można też wymienić często pomijane i nie kojarzone 3.1. z zaostrzeniem stanu czynniki, które nie będą sprzyPRZYCZYNA jały zachowaniu równowagi, o której mowa. Są to czynniki podnoszące pH, np. krew menstruacyjna Candida albicans, stanowiąca czynnik etiologiczny czy nasienie męskie. Co więcej samo nasienie może kandydozy, należy do mikrobioty bytującej natu- być rezerwuarem i źródłem kandydozy (Rolo i in., ralnie w przewodzie pokarmowym, oddechowym, 2020). moczowo-płciowym, a także na skórze.

U większości populacji nie wywołuje żadnych objawów, jednak 3.2. jako patogen oportunistyczny może powodować infekcje zarówno te powierzchniowe, jak i poważ- ROZPOZNANIE niejsze układowe (Staniszewska i in., 2014). Roz- O prawdopodobnym rozpoznaniu drożdżycy powojowi drożdżaków mogą sprzyjać różne zmiany chwy możemy mówić, kiedy pacjentka będzie zgłafizjologiczne i niefizjologiczne, które będą zakłóca- szała takie objawy jak: białe upławy o konsystencji ły równowagę pomiędzy kolonizacją Candida a śro- twarogu, świąd, pieczenie, zaczerwienienie lub dowiskiem gospodarza. Do czynników takich zali- obrzęk miejsc intymnych. Towarzyszyć temu może czyć możemy (Gonçalves i in., 2016): także dyskomfort podczas współżycia, a czasa■ stany organizmu takie jak ciąża oraz menopauza, mi również w trakcie kąpieli czy oddawania moczu. ■ stany chorobowe, w tym nieleczo na cukrzyca czy zapalenie jelit, KANDYDOZA POCHWY.

ZESZYTY APTECZNE 02/2024 (02) 9 […]

Rozpoznanie i różnicowanie z perspektywy farmaceuty

Czynnikiem pozwalającym w dużej mierze odróż- nego pH możesz polecić pacjentce preparaty przy nić infekcję grzybiczą od bakteryjnej będzie zapach wracające fizjologiczne pH w pochwie, natomiast upławów. W przypadku zakażeń bakteryjnych pa- jeżeli wynik testu jest w normie, a pacjentka skarży cjentki będą uskarżały się na nieprzyjemny, charak- się na objawy charakterystyczne dla infekcji grzy terystyczny zapach wydzieliny, określany jako rybi. biczej, możesz zarekomendować preparat o działa niu przeciwgrzybiczym. Test ma formę aplikatora, Nie są to jednak objawy swoiste, stąd trudno na ich który umieszcza się na głębokość ok. 2,5 cm przez podstawie wykluczyć inne infekcje pochwy. Produ- 10 sekund w pochwie. Pod wpływem wydzieliny po cenci przeciwgrzybiczych leków bez recepty wska- wierzchnia testowa zmienia barwę, a następnie po zują, że w przypadku takich objawów jak cuchnące równuje się ją ze skalą na foliowym opakowaniu. upławy, gorączka czy silny ból w dole brzucha i ple ców, pacjentka powinna udać się na konsultację le 3.3.

karską. W innych przypadkach może skorzystać z porady farmaceuty. ODRÓŻNIENIE OBJAWÓW BAKTERYJNEGO I GRZYBICZEGO REKOMENDACJA 1. ZAPALENIA POCHWY ORAZ Obecność białej wydzieliny z pochwy o konsy- RZĘSISTKOWICY stencji twarogu będzie wskazywała na przebieg Objawy zapalenia pochwy różnią się w zależności od kandydozy, natomiast specyficzny, przykry, czynnika wywołującego. Najważniejsze z nich zebra rybi zapach na infekcję bakteryjną (1A). liśmy w Tabeli 2. t 3.2.1. 3.4.

Testy na zapalenie pochwy OBJAWY ALARMOWE Na polskim rynku dostępne są testy pH pochwy, słu Kandydozie pochwy towarzyszyć mogą objawy alar żące do „diagnozowania” rodzaju infekcji intymnej mowe wskazujące na poważniejszy charakter infek (Test C1, Test S3). Warto pamiętać, że zmiana pH po cji. Występowanie u pacjentki jednego z objawów chwy to tylko jeden z objawów infekcji, który sam alarmowych wymaga skierowania pacjentki do le w sobie nie stanowi podstawy do rozpoznania, czy karza. Na Ryc. 1 przedstawiono objawy alarmowe t infekcja ma charakter grzybiczy czy bakteryjny. Wy w przypadku rozpoznania zakażenia grzybiczego nik takiego testu może być jednak pomocny w do (American College of Nurse-Midwives, 2021). borze odpowiedniego preparatu na infekcje intymne dostępnego bez recepty. W przypadku podwyższo t Tabela 2 Różnice pomiędzy bakteryjnym i grzybiczym zapaleniem pochwy oraz rzęsistkowicą Rzęsistkowica (obowiązkowo Stan fizjologiczny Bakteryjne zapalenie pochwy Grzybicze zapalenie pochwy należy leczyć partnera) objawy – ■ upławy ■ pieczenie ■ pieczenie ■ wydzielina o nieprzyjem- ■ świąd ■ świąd nym rybim zapachu ■ upławy ■ problemy z oddawaniem ■ przekrwienie i (lub) moczu obrzęk sromu ■ pieniste upławy wydzielina ■ biała lub przezroczysta ■ biała lub biało-szara ■ biała ■ żółto-zielona z pochwy ■ bezzapachowa ■ homogenna ■ gęsta ■ pienista ■ o nieprzyjemnym, rybim ■ grudkowata zapachu ■ serowata pH 4,0–4,5 > 4,5 4,0–4,5 5,0–6,0 10 KANDYDOZA POCHWY.

ZESZYTY APTECZNE 02/2024 (02) […]