Układ sercowo-naczyniowy. Leki układu krążenia, choroby, wytyczne i suplementacja PDF
Podręcznik Układ sercowo-naczyniowy. Leki układu krążenia, choroby, wytyczne i suplementacja omawia kluczowe zagadnienia związane z lekami stosowanymi w kardiologii. W tym nowym, odświeżonym i wzbogaconym o nową szatę graficzną wydaniu podręcznika uaktualnione zostały informacje…
Układ sercowo-naczyniowy. Leki układu krążenia, choroby, wytyczne i suplementacja
Zobacz w księgarniSpis treści
- Przedmowa do wydania I 14
- Przedmowa do wydania II 15
- Przedmowa do wydania III 16
- Część I Choroby układu krążenia 17
- Rozdział 1. Choroby układu sercowo-naczyniowego 19
- Nadciśnienie tętnicze 19
- Niedociśnienie tętnicze 21
- Nadciśnienie płucne 22
- Sildenafil w recepturze 23
- Przyczyny arytmii 23
- Objawy arytmii 24
- Leczenie arytmii 24
- Niewydolność serca 25
- Objawy niewydolności serca 25
- Leczenie niewydolności serca 26
- Choroba niedokrwienna serca (ChNS 26
- Objawy choroby niedokrwiennej serca 26
- Leczenie choroby niedokrwiennej serca 26
- Ostre zespoły wieńcowe i zawał serca 27
- Objawy zawału serca 27
- Leczenie zawału serca 28
- Udar mózgu 28
- Objawy udaru mózgu 29
- Leczenie udaru mózgu 29
- Dyslipidemie 29
- Leczenie dyslipidemii 30
- Choroba tętnic obwodowych 30
- Objawy choroby tętnic obwodowych 30
- Leczenie choroby tętnic obwodowych 30
- Zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń (choroba Buergera 31
- Objawy zakrzepowo-zarostowego zapalenia naczyń (choroby Buergera 31
- Leczenie zakrzepowo-zarostowego zapalenia naczyń (choroby Buergera 31
- Żylna Choroba Zakrzepowo-Zatorowa (ŻChZZ 31
- Objawy i leczenie zakrzepicy żył głębokich 31
- Objawy i leczenie zatorowości płucnej 32
- Przewlekła niewydolność żylna (PNŻ 32
- Objawy przewlekłej niewydolności żylnej 33
- Leczenie przewlekłej niewydolności żylnej 33
- Część II Leki i suplementy 35
- Rozdział 2. Leki układu sercowo-naczyniowego 37
- Podział β-blokerów 38
- Wewnętrzna aktywność sympatykomimetyczna 38
- Zastosowanie β-blokerów 39
- Działania niepożądane β-blokerów 39
- Równoważne dawki β-blokerów 42
- Doksazosyna 46
- Terazosyna 46
- Centralne i obwodowe sympatykolityki 46
- Metyldopa 47
- Moksonidyna i rylmenidyna 47
- Klonidyna 48
- Leki moczopędne (diuretyki 48
- Działania niepożądane diuretyków 48
- Diuretyki podczas ciąży i karmienia piersią 49
- Inhibitory anhydrazy węglanowej 49
- Diuretyki tiazydowe i tiazydopodobne 50
- Diuretyki pętlowe 52
- Diuretyki oszczędzające potas 53
- Diuretyki osmotyczne 55
- Antagonisty kanałów wapniowych (AKW, CCB 55
- Dihydropirydynowe antagonisty kanałów wapniowych 56
- Niedihydropirydynowe antagonisty kanałów wapniowych 58
- Inhibitory konwertazy angiotensyny (IKA, ACEi 58
- Główne wskazania do stosowania inhibitorów konwertazy angiotensyny 59
- Równoważne dawkowanie inhibitorów konwertazy angiotensyny 59
- Działania niepożądane inhibitorów konwertazy angiotensyny 60
- Równoważne dawki sartanów 62
- Działania niepożądane sartanów 62
- Glikozydy nasercowe 62
- Digoksyna 62
- Metylodigoksyna 63
- Leki przeciwarytmiczne 63
- Propafenon 64
- Amiodaron 65
- Dronedaron 66
- Azotany (nitraty 66
- Działania niepożądane azotanów 67
- Zjawisko tolerancji na nitraty 67
- Nitrogliceryna 68
- Tetraazotan pentaerytrytylu 70
- Diazotan izosorbidu 70
- Monoazotan izosorbidu 70
- Inne leki stosowane w chorobie niedokrwiennej 71
- Iwabradyna 71
- Trimetazydyna 72
- Molsydomina 72
- Leki stosowane w niedociśnieniu 72
- Midodryna 73
- Etylefryna 73
- Niketamid 74
- Leki przeciwpłytkowe 75
- Kwas acetylosalicylowy 75
- Antagonisty receptorów P2Y12 dla ADP 76
- Działania niepożądane leków przeciwpłytkowych 77
- Leki przeciwzakrzepowe 77
- Antagonisty witaminy K 78
- Inhibitory czynnika Xa 81
- Inhibitory trombiny 81
- Heparyna niefrakcjonowana 82
- Heparyny drobnocząsteczkowe 82
- Profilaktyka przeciwzakrzepowa podczas podróży 85
- Działania niepożądane leków przeciwzakrzepowych 86
- Odstawienie leków p/płytkowych i p/zakrzepowych przed zabiegiem 87
- Leki hipolipemiczne 88
- Ewolokumab 92
- Witamina PP 93
- Leki hipolipemiczne a ciąża i karmienie piersią 93
- Leki poprawiające mikrokrążenie 94
- Pentoksyfilina 94
- Cilostazol 94
- Bencyklan 95
- Leki flebotropowe 95
- Trokserutyna i okserutyny 96
- Wyciąg z ruszczyka kolczastego 96
- Wyciąg z kasztanowca 97
- Wyciąg z winorośli 97
- Dobezylan wapnia 99
- Dihydroergokrystyna 100
- Wybór leku flebotropowego 100
- Leki flebotropowe a ciąża 100
- Miejscowo stosowane leki przeciwzakrzepowe 101
- Heparyna niefrakcjonowana (UFH 101
- Heparynoidy 101
- Wyciąg z arniki 102
- Preparaty z potasem 102
- Rozdział 3. Surowce naturalne stosowane w schorzeniach układu sercowo-naczyniowego 111
- Wyciąg z głogu 111
- Wyciąg z jemioły 111
- Wyciąg z miłorzębu 112
- Mieszanki ziołowe 112
- Resweratrol 112
- Koenzym Q 113
- Monakolina K i wyciąg z czerwonych drożdży z ryżu 114
- Olejek z czosnku 115
- Olej lniany 115
- Liść oliwki europejskiej 116
- Olej z rokitnika 116
- Witamina E 116
- Moringa olejodajna 117
- Porównanie toników dostępnych na rynku 117
- Część III Wytyczne leczenia 121
- Rozdział 4. Wytyczne leczenia nadciśnienia tętniczego 123
- Rozpoznanie nadciśnienia tętniczego 123
- Leczenie nadciśnienia tętniczego 126
- Kiedy pacjent musi stosować leki przeciwnadciśnieniowe 126
- Jaka jest docelowa wartość ciśnienia tętniczego 128
- Czy istnieje możliwość odstawienia farmakoterapii 129
- Grupy leków stosowanych w nadciśnieniu tętniczym 129
- Algorytm włączania farmakoterapii w nadciśnieniu tętniczym 130
- Leczenie nadciśnienia tętniczego I rzutu 130
- Leczenie nadciśnienia tętniczego II rzutu 131
- Leczenie nadciśnienia tętniczego III rzutu 132
- Leczenie opornego nadciśnienia tętniczego 132
- Farmakoterapia nadciśnienia tętniczego w zależności od indywidualnych cech pacjenta 133
- Rozdział 5. Aktualne zmiany w amerykańskich wytycznych leczenia nadciśnienia tętniczego 137
- Dlaczego obniżono próg nadciśnienia 137
- Normy ciśnienia krwi wg AHA 137
- Zmiana stylu życia 138
- Znaczenie prawidłowego pomiaru ciśnienia 138
- Nowe czynniki ryzyka 139
- Część IV Bezpieczeństwo stosowania leków układu krążenia 141
- Rozdział 6. Istotne interakcje leków układu krążenia 143
- Interakcje leków przeciwnadciśnieniowych 143
- Inhibitory konwertazy angiotensyny/sartany + NLPZ 143
- Betablokery + NLPZ 144
- Diuretyki + NLPZ 144
- Inhibitory konwertazy angiotensyny/sartany + diuretyki + NLPZ 144
- Inhibitory konwertazy angiotensyny + sartany 144
- Spironolakton i eplerenon + potas 145
- Interakcje nitratów 145
- Inhibitory PDE5 + azotany (nitraty 145
- Interakcje leków przeciwzakrzepowych 145
- Bezpośrednie doustne antykoagulanty + NLPZ 145
- Warfaryna i acenokumarol + inne leki 145
- Warfaryna i acenokumarol + żywność i surowce naturalne 145
- Interakcje leków przeciwpłytkowych 148
- Klopidogrel + omeprazol i esomeprazol 148
- Klopidogrel, prasugrel i tiklopidyna + NLPZ 148
- ASA + NLPZ 148
- Interakcje iwabradyny 148
- Iwabradyna + diltiazem i werapamil 148
- Iwabradyna + ketokonazol i itrakonazol 149
- Iwabradyna + inne leki wydłużające odstęp QT 149
- Interakcje statyn 149
- Statyny + azolowe leki przeciwgrzybicze 149
- Statyny + klarytromycyna i erytromycyna 150
- Statyny + fibraty 150
- Statyny + cyklosporyna 150
- Statyny + niacyna 150
- Rozdział 7. Zespół długiego QT i torsades de pointes 153
- Torsades de pointes 153
- Czym skutkuje wystąpienie baletu serca 154
- Objawy wydłużenia odcinka QT 154
- Jak dochodzi do zaburzeń rytmu serca 154
- Jakie czynniki zwiększają ryzyko wydłużenia odcinka QT i baletu serca 154
- Leki wydłużające odstęp QT 155
- Inne leki powiązane z możliwością wystąpienia TdP 157
- Zapobieganie i leczenie zespołu długiego QT i baletu serca 157
- Część V Badania 159
- Rozdział 8. Pomiar ciśnienia w aptece i dobór ciśnieniomierza 161
- Etapy prawidłowego wykonania pomiaru ciśnienia 161
- Ciśnieniomierze elektroniczne 163
- Właściwy mankiet ciśnieniomierza 163
- Wyniki pilotażu opieki farmaceutycznej 164
- Założenia 164
- Rozdział 9. Badanie lipidogramu i normy cholesterolu 169
- Kiedy mówimy o zaburzeniach lipidowych 169
- Przykłady dyslipidemii 170
- Dyslipidemia a ryzyko chorób sercowo-naczyniowych 170
- Wskazania do wykonania lipidogramu 170
- Główne parametry lipidowe oraz ich normy 170
- Interpretacja lipidogramu 172
- System SCORE 172
- Postępowanie terapeutyczne w hipercholesterolemii 174
- Rozdział 10. Zaburzenia elektrolitowe 177
- Wskazania do wykonania jonogramu 177
- Zaburzenia poziomu potasu we krwi 178
- Przyczyny, objawy i leczenie hipokaliemii 178
- Przyczyny, objawy i leczenie hiperkaliemii 180
- Leki zwiększające ryzyko hiperkaliemii 180
- Zaburzenia poziomu magnezu we krwi 181
- Zaburzenia elektrolitowe w zależności od stosowanego diuretyku 182
- Część VI Dieta i zalecenia żywieniowe 185
- Rozdział 11. Dieta w nadciśnieniu tętniczym 187
- Dieta DASH 187
- Leczenie niefarmakologiczne nadciśnienia tętniczego 187
- Dieta DASH w leczeniu nadciśnienia tętniczego 188
- Dieta DASH w leczeniu innych jednostek chorobowych 188
- DASH a choroby sercowo-naczyniowe 188
- DASH a poziom cholesterolu 188
- DASH a kamica nerkowa 188
- DASH a prewencja chorób nowotworowych 188
- DASH a cukrzyca typu 189
- DASH a cukrzyca ciążowa 189
- DASH a zespół policystycznych jajników (PCOS 189
- DASH a astma oskrzelowa 189
- Główne zasady diety DASH 189
- Samodzielne układanie diety zgodnej z DASH 189
- Rozdział 12. Dieta u osób stosujących antagonisty witaminy K 193
- Rozdział 13. Olej rybi (DHA i EPA) i lniany w profilaktyce chorób układu krążenia 195
- Źródła Niezbędnych Nienasyconych Kwasów Tłuszczowych (NNKT 195
- Wpływ zdrowotny kwasów omega 196
- Produkty zawierające kwasy omega 197
- Olej z kryla 198
- Estry etylowe EPA i DHA 198
- Biodostępność kwasów omega 198
- Zalecenia spożycia dla osób z chorobami układu krążenia 198
- Zalecane spożycie kwasów EPA i DHA 198
- Zalecenia spożycia kwasu ALA 199
- Zanieczyszczenia ryb i oleju rybiego 200
- Rozdział 14. Dodatek: Leki stosowane w niedokrwistości 203
- Przyczyny niedokrwistości 203
- Niedokrwistość z niedoboru żelaza 203
- Przyczyny niedoboru żelaza 203
- Leczenie niedokrwistości z niedoboru żelaza 204
- Preparaty z żelazem 204
- Doustne preparaty z żelazem o statusie leku 204
- Środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego i suplementy diety z żelazem 205
- Łagodzenie działań niepożądanych żelaza 208
- Interakcje żelaza z lekami i pożywieniem 208
- Niefarmakologiczne leczenie niedoboru żelaza 208
- Niedokrwistość megaloblastyczna 210
- Przyczyny niedoboru witaminy B 210
- Przyczyny niedoboru kwasu foliowego 211
- Leczenie niedokrwistości megaloblastycznej 211
- Preparaty z witaminą B12 oraz z kwasem foliowym dostępne na rynku 211
- Profilaktyka niedoboru witaminy B12 i kwasu foliowego 212
- Interakcje witaminy B12 i kwasu foliowego z lekami 212
Przedmowy
Przedmowa
Układ sercowo-naczyniowy. Leki układu krążenia, choroby, wytyczne i suplementacja PRZEDMOWA DO WYDANIA I Szanowni Czytelnicy! Z przyjemnością przekazujemy w Wasze ręce Zeszyt Apteczny, którego zadaniem jest przedstawienie zagadnień związanych z lekami i chorobami układu sercowo-naczyniowego w sposób najbardziej przystępny, jak tylko to możliwe. Zgodnie z tytułem prezentujemy perspektywę farmaceuty, a więc nacisk kładziemy na leki, ich inter akcje i działania niepożądane, a nie na przyczyny chorób i ich diagnostykę. Opracowanie dedykujemy nie tylko farmaceutom, ale też technikom farmaceutycznym, studentom medycyny, farmacji i wszystkim zainteresowanym tematem. Choć leki układu krążenia w każdej aptece wydawane są na co dzień, według naszych badań farmaceutom i tech nikom często brakuje przystępnych źródeł wiedzy, z których mogliby skorzystać, jeśli zostaną zapytani przez pacjenta o takie tematy jak szkodliwość statyn, działanie i skuteczność leków przeciwnadciśnieniowych czy samą potrzebę stosowania leków zapisanych przez lekarza.
W niniejszym Zeszycie opisaliśmy w skrócie najpowszechniejsze schorzenia układu krążenia oraz szczegółowo wszystkie grupy leków dostępne w aptekach otwartych: leki przeciwnadciśnieniowe, przeciwzakrzepowe, an tyagregacyjne, przeciwarytmiczne, nitraty, statyny, fibraty, leki flebotropowe i wiele innych. Osobne rozdziały poświęciliśmy zagadnieniom takim jak dieta, skuteczność surowców naturalnych wchodzących w skład leków i suplementów oraz klinicznie istotne interakcje leków. Omówiliśmy najnowsze wytyczne leczenia nadciśnienia tętniczego wg PTNT z 2019 roku oraz aktualizację wy tycznych amerykańskich, a także aktualny stan wiedzy na temat bardzo ważnego problemu, jakim jest możliwość wydłużania odcinka QT (czyli wywoływania groźnych arytmii) przez powszechnie dostępne leki. Serdecznie dziękuję dr. n. farm.
Szczepanowi Mogilskiemu z Katedry Farmakodynamiki Wydziału Farmaceu tycznego UJ CM za cenne uwagi dotyczące farmakologii i nowych wyników badań. Dziękuję też lek. Kasprowi Uznańskiemu za liczne wskazówki praktyczne na temat samego leczenia i analizy wytycznych, a także mgr farm. Marcie Wójcik, farmaceutce pracującej w przychodni w Wielkiej Brytanii jako Independent Prescriber, która na co dzień diagnozuje i leczy pacjentów z chorobami układu krążenia. mgr farm. Paweł Konrad Tuszyński Dyrektor ds.
naukowych grupy opieka.farm Kraków, 15.08.2019 14
Przedmowa
Przedmowa PRZEDMOWA DO WYDANIA II Drodzy Czytelnicy! Układ sercowo-naczyniowy. Leki układu krążenia, choroby, wytyczne i suplementacja to nowe odświeżone i zaktualizowane wydanie podręcznika z serii Zeszyty Apteczne, które ukazało się w 2019 roku. Od tego czasu jako grupa opieka.farm (obecnie 3PG) zdążyliśmy ukończyć nasz ogólnopolski projekt pt. Pilotaż wdrożenia opieki farmaceutycznej z praktykami grupy opieka.farm, który obejmował m.in.
przegląd lekowy oraz wsparcie dla pacjentów z nadciśnieniem tętniczym oraz rozpocząć kolejne badania i szkolenia w tym obszarze. Przyniosły one jak dotąd jednoznaczne wnioski – farmaceuci chcą pogłębiać swoją wiedzę w zakresie stosowania leków kardiologicznych oraz chorób układu krążenia, a pacjenci oczekują od nich dużego wsparcia i mają problemy z regularnym stosowaniem przepisanych leków. Część tych wyników zawarto właśnie w niniejszym Vademecum. Względem pierwszego wydania, nowe znacznie się różni, ale nie tyle objętością, co dużą liczbą poprawek i aktualizacji. Za gruntowną rewizję zebranego materiału serdecznie dziękuję po raz kolejny dr.
n. farm. Szczepanowi Mogilskiemu z Katedry Farmakodynamiki Wydziału Farmaceutycznego UJ CM. mgr farm. Paweł Konrad Tuszyński Dyrektor ds.
naukowych 3PG Kraków, 04.01.2021 15
Przedmowa
Układ sercowo-naczyniowy. Leki układu krążenia, choroby, wytyczne i suplementacja PRZEDMOWA DO WYDANIA III Szanowne Farmaceutki i Szanowni Farmaceuci! Po 3 latach od ostatniego, II wydania niniejszej publikacji, wracamy do Was z kolejnym.
Nowe Choroby układu krążenia… mają nową szatę graficzną, aktualne nazwy handlowe preparatów oraz opierają się o nowe wytyczne leczenia – wszędzie tam, gdzie powoływano się na wcześniejsze, dokonano rewizji i aktualizacji. Dodaliśmy także rozdział o pomiarach ciśnienia tętniczego krwi, rozwinęliśmy rozdział o suplementach, suplementacji i modyfi kacji diety oraz wytłumaczyliśmy wiele kwestii, o które pytali Czytelnicy w ciągu ostatnich 3 lat, które upłynęły od ostatniego wydania. Mamy nadzieję, że III wydania spełni Wasze oczekiwania i wyczerpie temat leków kardiologicznych – czyli prepa ratów z grupy najczęściej wydawanych w aptece.
mgr farm. Paweł Konrad Tuszyński Dyrektor ds. naukowych 3PG Kraków, 29.07.2024 16
Fragmenty książki
Przyczyny arytmii
Kluczowe jest jednak, aby leki te były podane w ciągu 12 h od wystąpienia objawów Udar mózgu zawału. Udar mózgu to nagłe wystąpienie objawów W leczeniu przedszpitalnym wykorzystuje się: neurologicznych, spowodowanych upośle ■ szybkodziałającą nitroglicerynę (jeśli dzeniem lub przerwaniem prawidłowego chory wcześniej stosował ją do doraźnego przepływu krwi przez tkankę mózgową. Prze łagodzenia bólu wieńcowego), dłużające się utrudnienie przepływu krwi ini cjuje powstanie ognisk martwiczych w mózgu ■ kwas acetylosalicylowy (150-300 mg i nieodwracalnych zmian neurologicznych. w formie niepowlekanej tabletki). Ze względu na przyczynę wystąpienia wy różnia się udar niedokrwienny (ok.
80% przypadków) lub krwotoczny. Ten pierw szy spowodowany jest zamknięciem tętnicy 28 […]
Objawy arytmii
antagonists) – warfarynę i acenokumarol. Czynnikami ryzyka choroby są: ■ wiek, Objawy i leczenie zatorowości ■ występowanie choroby w rodzinie, płucnej ■ ciąża, Zatorowość płucna polega na zamknięciu tęt- ■ praca w pozycji stojącej lub siedzącej, nicy płucnej przez materiał zatorowy, którym ■ otyłość, najczęściej jest zakrzep pochodzący z żył głę ■ stosowanie doustnych środków antykon bokich kończyn dolnych lub miednicy mniej cepcyjnych. szej. Objawami ZP są: PNŻ na różnych stadiach zaawansowania ■ duszność, dotyczy prawie połowy dorosłych Polaków ■ ból w klatce piersiowej, i występuje częściej u kobiet niż mężczyzn ■ kaszel, ( Jawień i Grzela, 2004). ■ omdlenia, ■ krwioplucie.
WSKAZÓWKA PRAKTYCZNA d Symptomy te są na tyle niecharakterystycz ne, że mogą przypominać inne choroby, Z PNŻ mamy najczęściej do czynienia np. zapalenie płuc lub ostry zespół wieńcowy. rozmawiając z pacjentami proszącymi W leczeniu szpitalnym ZP stosuje się (Gajew- o preparaty na żylaki, ciężkie nogi i ból łydek. Praktycznie większość pacjentów ski i Szczeklik, 2018): skarżących się na te objawy choruje ■ katecholaminy: dobutaminę, dopaminę, właśnie na PNŻ. adrenalinę, ■ heparynę niefrakcjonowaną (UFH), 32 […]
Niewydolność serca
Inaczej jest u pacjentów ze zwężeniem ■ ból głowy, tętnic nerkowych lub niewydolnością serca, ■ nudności, u których leki te mogą zwiększać ryzyko nie ■ omdlenia. wydolności nerek.
Ponadto w wyniku zmniej szenia syntezy aldosteronu dochodzi do za trzymywania potasu w organizmie, co może 60 […]
Leczenie arytmii
z tej grupy, że powinny pilnie zgłosić się do lekarza, jeśli test ciążowy będzie pozytyw ny. W takim przypadku konieczna będzie jak najszybsza zmiana leczenia (Royal College of Obstetricians and Gynaecologists [RCOG], 2015a). 80 […]
Działania niepożądane β-blokerów
cholesterol całkowity i LDL. Stężenia HDL Całe nasiona, ze względu na zawartość błonbyły nieznacznie zwiększone, zaś stężenie nika rozpuszczalnego oraz lignanów, obniżały trójglicerydów pozostało bez zmian (Ried, cholesterol całkowity, natomiast olej i zawarty Toben i Fakler, 2013). w nim ALA był neutralny wobec cholesterolu. Korzystny efekt nasion lnu i ich pochodnych Metaanaliza z 1994 r potwierdza, że czos względem cholesterolu całkowitego oraz LDL nek świeży, w sproszkowanej formie oraz zauważalny był u osób z wysokim początolej czosnkowy mogą obniżać poziom lipi kowym stężeniem cholesterolu, a zwłaszcza dów (Silagy i Neil, 1994; Stevinson, Pittler u kobiet. Metaanaliza nie wykazała zwięki Ernst, 2000). Według przeglądu Cochrane szania HDL i obniżania trójglicerydów przez wpływ czosnku na wysokość ciśnienia krwi całe bądź przetworzone nasiona lnu (Pan i in., był nieznaczny (Stabler i in., 2012), podobnie 2009).
w odniesieniu do obniżania poziomu glukozy, 115 […]
Rozdział 1. Choroby układu sercowo-naczyniowego
Rozdział 8. POMIAR CIŚNIENIA W APTECE I DOBÓR CIŚNIENIOMIERZA Nadciśnienie tętnicze jest największym czyn- ETAPY PRAWIDŁOWEGO nikiem ryzyka przedwczesnego zgonu na WYKONANIA POMIARU świecie. Szacuje się, że prawie 40% dorosłych CIŚNIENIA Polaków nie zna swoich wartości ciśnienia Aby pomiar ciśnienia w aptece przebiegał tętniczego krwi, a przez to nawet około 30% sprawnie i prawidłowo, warto przygotować chorych nie jest świadomych, że cierpi na nad wcześniej stanowisko (stolik i krzesło z oparciśnienie tętnicze (Tykarski i in., 2019). Zaleca ciem) oraz potrzebne materiały (ciśnieniosię, aby wszystkie osoby dorosłe dokonywały mierz, długopis, kartę pomiaru, materiały pomiarów ciśnienia tętniczego przynajmniej edukacyjne do wydania pacjentowi).
tryczną (w której pomiar dokonywany jest ptnt.pl. Do pomiaru używamy aparatów auautomatycznie na podstawie wyczuwanych tomatycznych z mankietem naramiennym. drgań) (Tykarski i in., 2019). U większości pacjentów można wykorzystać standardowy mankiet naramienny o szeroko ści 12-13 cm i długości do około 35 cm.
161 […]
