Pierwsza pomoc okiem farmaceuty. Antyseptyka ran, opatrunki, zatrucia i inne stany nagłe PDF
Pierwsza pomoc okiem farmaceuty to podręcznik poświęcony zagadnieniom związanym z udzielaniem pierwszej pomocy pacjentom z perspektywy farmaceuty. W publikacji przedstawiono zasady leczenia oraz przykłady preparatów, jakie farmaceuta może polecić w poszczególnych opisywanych stanach. Informacje…
Pierwsza pomoc okiem farmaceuty. Antyseptyka ran, opatrunki, zatrucia i inne stany nagłe
Zobacz w księgarniSpis treści
- Przedmowa do wydania I 15
- Przedmowa do wydania II 16
- Rozdział 1. Pierwsza pomoc w teorii 17
- Rys historyczny 17
- Łańcuch ratunkowy 18
- Ogniwo 1 – wczesne rozpoznanie zagrożenia i wezwanie pomocy 19
- Ogniwo 2 – wczesne rozpoczęcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej 19
- Ogniwo 3 – wczesne rozpoczęcie defibrylacji 20
- Ogniwo 4 – szybkie podjęcie zaawansowanych zabiegów resuscytacyjnych 20
- Prawne aspekty udzielania pierwszej pomocy 20
- Rozdział 2. Pierwsza pomoc krok po kroku na miejscu wypadku 23
- Ocena sytuacji 23
- Przeprowadzenie wywiadu 24
- Ocena stanu poszkodowanych 25
- Rozpoznanie mechanizmu urazu 25
- Ocena bezpieczeństwa 25
- Ocena bezpieczeństwa na miejscu zdarzenia 26
- Ocena bezpieczeństwa własnego 26
- Ocena świadomości 26
- Nawiązanie kontaktu słownego 26
- Badanie wrażliwości na bodźce bólowe 26
- Ocena oddychania 27
- Ocena oddychania za pomocą słuchu 27
- Ocena oddychania za pomocą wzroku 27
- Ocena oddychania za pomocą dotyku 27
- Wzywanie zespołu ratownictwa medycznego 27
- Rozmowa z dyspozytorem pogotowia ratunkowego 28
- Przykładowe scenariusze rozmowy z dyspozytorem medycznym 29
- Scenariusz I 29
- Scenariusz II 30
- Scenariusz III 31
- Pozycja bezpieczna 32
- Rozdział 3. Resuscytacja krążeniowo-oddechowa 35
- Osoby uprawnione do wykonywania RKO 35
- Nagłe zatrzymanie krążenia 35
- Standardy wykonywania RKO 36
- RKO w dobie pandemii COVID 37
- Automatyczny defibrylator zewnętrzny (AED 37
- Zasady korzystania z AED 37
- Rozdział 4. Leczenie oraz pielęgnacja ran i oparzeń 39
- Rodzaje ran 39
- Skaleczenie, otarcie i zadrapanie 39
- Rana kłuta 40
- Rana cięta 40
- Rana szarpana 40
- Rana kąsana 40
- Rana pooperacyjna 41
- Oparzenia termiczne 42
- Przyczyny 42
- Profilaktyka oparzeń termicznych 47
- Proces gojenia się rany 47
- Etapy gojenia 47
- Gojenie pierwotne 49
- Gojenie wtórne 49
- Leczenie ran 50
- Oczyszczenie rany 50
- Odkażanie rany 51
- Opatrywanie rany 52
- Pielęgnacja blizny 53
- Rozdział 5. Oparzenia 57
- Oparzenia chemiczne 57
- Oparzenia słoneczne 58
- Oparzenia elektryczne 59
- Rozdział 6. Odmrożenia 61
- Przyczyny odmrożeń 61
- Mechanizm powstawania odmrożeń 61
- Profilaktyka 65
- Rozdział 7. Krwawienie po urazie 67
- Różnica między krwawieniem a krwotokiem 67
- Postępowanie z krwawieniem po urazie 68
- Postępowanie w przypadku krwawienia z nosa 72
- Opatrunki hemostatyczne 74
- Leki mogące powodować zwiększone krwawienie 75
- Rozdział 8. Środki antyseptyczne 77
- Oktenidyna 77
- Pielęgnacja kikuta pępowinowego 79
- Poliheksanidyna 79
- Podchloryny 79
- Woda utleniona 80
- Jod i jodopowidon 80
- Fiolet gencjanowy 82
- Związki boru 82
- Azotan srebra 82
- Mleczan etakrydyny 83
- Nadmanganian potasu 83
- Inne antyseptyki 84
- Spirytus salicylowy 84
- Chlorheksydyna 84
- Rozdział 9. Opatrunki i plastry 87
- Opatrunki 87
- Kompresy gazowe 88
- Opatrunki impregnowane 88
- Opatrunki foliowe 91
- Opatrunki hydrożelowe 91
- Opatrunki hydrokoloidowe 92
- Opatrunki włókniste 92
- Opatrunki piankowe 93
- Opatrunki z węglem aktywnym 94
- Opatrunki z DACC 94
- Opatrunki z miodem manuka 94
- Dekstranomery 94
- Opatrunki na konkretne części ciała 95
- Opatrunki wtórne 95
- Przegląd opatrunków specjalistycznych 95
- Algorytm doboru opatrunku 98
- Plastry z opatrunkiem 99
- Plastry zamykające rany 100
- Plastry na blizny 100
- Plastry na oko 101
- Przylepce 101
- Rozdział 10. Anafilaksja i wstrząs anafilaktyczny 103
- Częstość występowania anafilaksji 103
- Przyczyny anafilaksji 104
- Rozpoznanie anafilaksji 104
- Cechy charakterystyczne anafilaksji 105
- Przebieg reakcji anafilaktycznej 105
- Objawy reakcji anafilaktycznej 105
- Schemat postępowania z osobą z anafilaksją 106
- Leczenie anafilaksji 107
- Adrenalina 107
- Zestaw przeciwwstrząsowy 108
- Leki uzupełniające 110
- Zapobieganie anafilaksji 110
- Rozdział 11. Użądlenia, ukąszenia i ukłucia 113
- Ukąszenia i użądlenia przez owady 113
- Częstość incydentów ukąszeń i użądleń przez owady 113
- Typy reakcji na ukąszenie lub użądlenie 114
- Charakterystyczne objawy ukąszeń, użądleń i ukłuć 114
- Leczenie ukąszeń i użądleń przez owady 116
- Pierwsza pomoc w przypadku użądleń 123
- Postępowanie profilaktyczne i immunoterapia swoista 123
- Ukąszenia przez pajęczaki 124
- Objawy ukąszeń przez pajęczaki 124
- Leczenie ukąszeń przez pajęczaki 124
- Ukąszenia przez węże 124
- Objawy ukąszenia przez żmiję zygzakowatą 124
- Ocena ciężkości zatrucia jadem żmii i jego przebieg 127
- Pierwsza pomoc przy ukąszeniach przez węże 127
- Leczenie ukąszeń przez żmije 128
- Przyrządy do usuwania jadów i toksyn 129
- Rozdział 12. Hipoglikemia 131
- Objawy hipoglikemii 131
- Leki zwiększające ryzyko hipoglikemii 131
- Preparaty stosowane w epizodzie hipoglikemii 132
- Rozdział 13. Hiperglikemia 135
- Objawy hiperglikemii 135
- Rozdział 14. Nagły spadek i nagły wzrost ciśnienia tętniczego 137
- Nagły wzrost ciśnienia krwi 137
- Leki, które mogą wywołać nagły wzrost ciśnienia 139
- Nagły spadek ciśnienia krwi 139
- Leki, które mogą wywołać nagły spadek ciśnienia 141
- Rozdział 15. Omdlenia, zasłabnięcia i upadki 143
- Stan przedomdleniowy 143
- Przyczyny omdlenia 143
- Omdlenia odruchowe 144
- Omdlenia wskutek hipotensji ortostatycznej 144
- Omdlenia kardiogenne 144
- Omdlenia związane z chorobami naczyń mózgowych 145
- Prawidłowe postępowanie przy omdleniu 145
- Upadki u osób starszych 145
- Leki zwiększające ryzyko omdleń i upadków 146
- Zapobieganie upadkom osób starszych 146
- Zapobieganie omdleniom – wskazówki dla pacjentów i ich opiekunów 147
- Manewry izometryczne w stanie przedomdleniowym 148
- Rozdział 16. Zachłyśnięcie i zadławienie 151
- Incydenty zadławienia a wiek poszkodowanego 151
- Przyczyny zadławień 151
- Postępowanie przy zadławieniu (zachłyśnięciu 152
- Pierwsza pomoc przy zadławieniu częściowym 152
- Pierwsza pomoc przy zadławieniu całkowitym u dorosłego i dziecka powyżej 1. rż 152
- Pierwsza pomoc przy zadławieniu całkowitym u dzieci poniżej 1. rż 153
- Alternatywne metody postępowania przy zadławieniu 154
- Rokowanie przy braku interwencji w przypadku zadławienia 155
- Rozdział 17. Duszności 157
- Przyczyny duszności 157
- Stopnie nasilenia duszności 158
- Duszność polekowa 158
- Duszność wywołana stosowaniem IKA 158
- Duszność wywołana stosowaniem beta-blokerów 159
- Duszność wywołana stosowaniem NLPZ 159
- Postępowanie w przypadku pacjentów z dusznością 159
- Rozdział 18. Atak paniki 161
- Przyczyny ataków paniki 161
- Postępowanie w przypadku ataków paniki 162
- Leczenie stosowane w leczeniu ataków paniki 162
- Rozdział 19. Napad padaczki 165
- Przyczyny napadów padaczkowych 165
- Rodzaje napadów padaczkowych 165
- Napady częściowe 166
- Napady uogólnione 166
- Pierwsza pomoc w napadzie drgawek kloniczno-tonicznych 166
- Błędne zachowania w czasie udzielania pierwszej pomocy 167
- Wezwanie zespołu ratownictwa medycznego 167
- Leki oraz używki zwiększające ryzyko napadu padaczki 167
- Leki osłabiające działanie leków przeciwpadaczkowych 168
- Rozdział 20. Wyczerpanie cieplne i udar cieplny 171
- Udar cieplny 171
- Leki i substancje zwiększające ryzyko udaru cieplnego 173
- Wyczerpanie cieplne 173
- Rozdział 21. Krwawienie z przewodu pokarmowego 175
- Klasyfikacja krwawienia z przewodu pokarmowego 175
- Przyczyny krwawienia z przewodu pokarmowego 176
- Objawy krwawienia z przewodu pokarmowego 176
- Objawy ostrego krwawienia z przewodu pokarmowego 176
- Objawy przewlekłego krwawienia z przewodu pokarmowego 177
- Postępowanie w przypadku krwawienia z przewodu pokarmowego 177
- Postępowanie szpitalne z pacjentem z krwawieniem z przewodu pokarmowego 178
- Leczenie krwawienia z przewodu pokarmowego 178
- Leki zwiększające ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego 180
- Rozdział 22. Udar mózgu 183
- Rodzaje udaru mózgu 183
- Częstość występowania udaru mózgu w Polsce 183
- Czynniki ryzyka udaru mózgu 183
- Objawy udaru mózgu 184
- Pierwsza pomoc w udarze mózgu 184
- Leczenie szpitalne udaru mózgu 185
- Powikłania udaru mózgu 186
- Rokowania po przebytym udarze mózgu 186
- Rozdział 23. Zawał serca 187
- Rodzaje ostrych zespołów wieńcowych 187
- Objawy zawału serca 187
- Pierwsza pomoc w przypadku podejrzenia zawału serca 188
- Leczenie zawału serca 188
- Leczenie zawału serca z uniesieniem odcinka ST (STEMI 189
- Leczenie zawału serca bez uniesienia odcinka ST (NSTEMI 190
- Leki stosowane po przebytym zawale serca 190
- Rozdział 24. Zatrucia lekami 191
- Podział zatruć 191
- Objawy zatrucia 192
- Postępowanie w ostrym zatruciu lekami przyjętymi doustnie 192
- Pozycja ciała 193
- Prowokowanie wymiotów i płukanie żołądka 195
- Woda lub mleko 195
- Węgiel aktywny 195
- Opieka podtrzymująca 196
- Leki stanowiące najczęstszą przyczynę zatruć 197
- Paracetamol 198
- Salicylany 199
- Dekstrometorfan 200
- Loperamid 200
- Benzodiazepiny 201
- Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne 201
- Rozdział 25. Inne zatrucia 203
- Zatrucie alkoholem etylowym 203
- Przyczyny zatrucia alkoholem etylowym 203
- Objawy zatrucia alkoholem etylowym 204
- Pierwsza pomoc w zatruciu alkoholem etylowym 204
- Zatrucie alkoholem metylowym 205
- Przyczyny zatrucia alkoholem metylowym 205
- Objawy zatrucia alkoholem metylowym 205
- Pierwsza pomoc w zatruciu alkoholem metylowym 206
- Zatrucie substancjami żrącymi i pestycydami 206
- Zatrucie tlenkiem węgla 206
- Przyczyny zatrucia tlenkiem węgla 208
- Objawy zatrucia tlenkiem węgla 209
- Pierwsza pomoc w zatruciu tlenkiem węgla 209
- Zatrucie gazami drażniącymi 209
- Przyczyny zatrucia gazami drażniącymi 209
- Objawy zatrucia gazami drażniącymi 210
- Pierwsza pomoc w zatruciu gazami drażniącymi 210
- Zatrucie jadem kiełbasianym 210
- Przyczyny zatrucia jadem kiełbasianym 210
- Objawy zatrucia jadem kiełbasianym 211
- Pierwsza pomoc w zatruciu jadem kiełbasianym 211
- Ośrodki ostrych zatruć 211
- Rozdział 26. Zatrucie ziołami i grzybami 213
- Trucizny pochodzenia roślinnego 213
- Toksyczne rośliny występujące w Polsce 214
- Pierwsza pomoc w sytuacji zatrucia ziołami 214
- Zatrucia wywołane grzybami 214
- Zatrucia cytotropowe 215
- Zatrucia neurotropowe 216
- Zatrucia gastryczne 217
- Zatrucia nieswoiste 218
Przedmowy
Przedmowa
Przedmowa PRZEDMOWA DO WYDANIA I Szanowni Czytelnicy Podręcznik Pierwsza pomoc okiem farmaceuty. Antyseptyka ran, plastry i opatrunki oraz zatrucia inne stany nagłe z serii Vademecum Farmaceutyczne został poświęcony zagadnieniom związanym z udzielaniem doraźnej pomocy pacjentom. Dedykowany jest nie tylko pracownikom aptek, ale też farmaceutom, którzy chcą uzupełnić swoją wiedzę o ważne informacje, które będą mogli wykorzystać także poza pracą, kiedy zajdzie taka potrzeba. Opracowanie stanowi zbiór wiedzy na temat zarówno łagodnych stanów obejmujących uszkodzenia skóry i miejscowe odczyny, takich jak rany, oparzenia, użądlenia, ukąszenia i drobne krwawienia, jak i nagłych stanów zagrażających zdrowiu, takich jak wstrząs anafilaktyczny, udar mózgu, zawał serca, napad padaczki, udar cieplny, zadławienie, zatrucie lekami i ziołami czy omdlenie. W publikacji przedstawiono zasady leczenia oraz przykłady preparatów, jakie farmaceuta może polecić w poszczególnych opisywanych stanach. Podręcznik zawiera liczne wskazówki praktyczne dotyczące stosowania preparatów w doraźnej pomocy, m.in.
preparatów antyseptycznych i plastrów różnego typu w zależności od charakteru rany pacjenta. Informacje zawarte w publikacji pozwolą farmaceutom ocenić, kiedy objawy są na tyle poważne, że należy skierować pacjenta do lekarza. Wyjaśniono w niej również rolę leków stosowanych w leczeniu stanów nagłego zagrożenia życia oraz ich wpływu na ewentualne wywołanie opisywanych incydentów. W publikacji znajdują się liczne tabele w przejrzysty sposób porządkujące przedstawione informacje oraz ilustracje pokazujące kolejne etapy udzielania pierwszej pomocy w stanach nagłych. Podręcznik ten to kompendium wiedzy, które systematyzuje informacje niezbędne do codziennej pracy z pacjentem potrzebującym doraźnej pomocy. Nie zastępuje jednak odpowiedniego przygotowania praktycznego, które zapewnia jedynie odbycie kursu w formie ćwiczeń i warsztatów.
Niniejsza publikacja przedstawia perspektywę farmaceuty, nie ratownika, i to na preparatach oraz wyrobach medycznych skupialiśmy się w największym stopniu. Serdecznie dziękuję mgr. zdrowia publicznego rat. med. Karolowi Bączkowskiemu za konsultację i cenne uwagi do tego opracowania, których mógł udzielić tylko doświadczony ratownik medyczny. mgr farm.
Paweł Konrad Tuszyński dyrektor ds. naukowych 3PG Kraków, 29.08.2021 15
Przedmowa
Pierwsza pomoc okiem farmaceuty. Antyseptyka ran, opatrunki, zatrucia i inne stany nagłe PRZEDMOWA DO WYDANIA II Szanowne Czytelniczki i Szanowni Czytelnicy! Po 3 latach od wydania I, oddajemy Wasze ręce kolejne, które w znacznym stopniu zaktualizowaliśmy i wzboga ciliśmy o liczne ilustracje. Ma też ono nową szatę graficzną, omówiono w nim więcej preparatów i dodano nowe rozdziały. Niektóre z nich to Pierwsza pomoc w teorii, w którym przedstawiono rys historyczny tematu, łańcuch ratunkowy i praktyczne aspekty udzielania pierwszej pomocy oraz Pierwsza pomoc krok po kroku w miejscu wy padku, obejmujący omówienie oceny sytuacji, świadomości, oddechu czy pozycji bezpiecznej.
Dodano także rozdział poświęcony opatrzeniem chemicznym, dróg oddechowych czy elektrycznym oraz odmro żeniem. Czy wiedzieliście, że udowodniono klinicznie, że zastosowanie ibuprofenu prowadzi do mniejszej utraty tkanki w sytuacji odmrożenia kończyny? Jak się okazuje, nawet w taki ekstremalnych sytuacjach znajomość far makologii może być korzystna. W dalszej części pojawia się kolejny nowy rozdział, poświęcony zatruciom wywołanym innymi czynnikami niż leki, którego zabrakło w poprzednim wydaniu. Omówiliśmy zatrucie alkoholem etylowym, metylowym pesty cydami, tlenkiem węgla i jadem kiełbasianym.
Następny poszerzyliśmy z kolei o zatrucia grzybami – uznaliśmy, że farmaceuta musi wiedzieć więcej w tym temacie, skoro w innych krajach uchodzi wręcz za eksperta od roślin i grzybów. Mamy nadzieję, że publikacja będzie ciekawą lekturą dla wszystkich zainteresowanych – staraliśmy się, aby była napisana w sposób lekkostrawny, aby stanowiła nie tylko kompendium podręczne do biblioteki aptecznej, ale także interesującą pozycję do przeczytania od deski do deski. mgr farm. Paweł Konrad Tuszyński dyrektor ds. naukowych 3PG Kraków, 01.07.2024 16
Fragmenty książki
Standardy wykonywania RKO
Pokrycie (ang. covering) – oparzenie ■ oparzenie obejmuje powierzchnię ≥ 10% należy pokryć np. żelem hydrokoloido TBSA, wym (Help4skin, Thermi) ułatwiającym i przyśpieszającym gojenie. ■ oparzenie II stopnia obejmuje twarz, dło nie, narządy płciowe, stopy, stawy, 4. Komfort (ang. comfort) – w razie potrze by można zarekomendować choremu ■ pacjent ma choroby współistniejące, leki przeciwbólowe z grupy NLPZ lub ■ pacjent oprócz oparzeń ma inne urazy, paracetamol.
■ u pacjenta występuje silny ból, Warto pamiętać, że zasadniczo wyróżniamy ■ oparzeniu uległo małe dziecko. trzy sposoby leczenia rany oparzeniowej: Powierzchowne oparzenia, niewymagające ■ sposób otwarty (bez opatrunku), konsultacji lekarskiej, powinny zostać opa- ■ sposób zamknięty (pod opatrunkiem), trzone według standardu 4×C (nazwa po ■ pokrycie ran auto-, alloprzeszczepami lub chodzi od angielskich słów podstawowych innymi materiałami. zabiegów składających się na schemat), który obejmuje (Schaefer i Szymanski, 2023): 1. Chłodzenie (ang. cooling) – oparzenie WSKAZÓWKA PRAKTYCZNA d można schłodzić za pomocą wody z kranu lub roztworu soli fizjologicznej, aby zapo- Miejsca takie jak twarz, krocze i pośladki, biec postępowi spalania i zmniejszyć ból. leczone są metodą otwartą.
45 […]
Rodzaje ran
Trwa zwykle 3–6 tyg. i wówczas barwa wysięku jest jasna, żółtoróżowa, mniej zaczynają uaktywniać się fibroblasty. Równo lub bardziej klarowna. cześnie dochodzi do tworzenia naczyń krwio nośnych.
Przeprowadzenie wywiadu
Pan tenol wykazuje właściwości nawilżające oraz odbudowujące barierę naskórkową, przyspie 58 […]
Badanie wrażliwości na bodźce bólowe
Stosowany jest w leczeniu wyprysków, W przypadku użycia jodopowidonu po oparzeń, stłuczeń, obrzęków i niewielkich ran. odkażeniu rany oktenidyną dochodzi do Preparaty zawierające kwas borowy nakładać wytrącenia trudno zmywalnego, ciemne można miejscowo na skórę w formie okładów, go osadu, dlatego należy poinformować płukań i maści. Należy jednak pamiętać, że pacjenta, aby nie używał razem jodopo widonu i oktenidyny. kwas borowy łatwo przenika przez uszkodzo ną skórę i błony śluzowe do krwi, a zastosowa ny na dużą powierzchnię ciała może wywołać objawy zatrucia. Przy przewlekłym stosowa FIOLET GENCJANOWY niu ulega kumulacji w organizmie (Mcdonnell Pioktanina to wodny lub spirytusowy roztwór i in., 1999). fioletu gencjanowego, czyli farmakopealne Boraks (w: Aphtin) to związek boru wyko go surowca farmaceutycznego – mieszaniny rzystywany w postaci roztworu do stosowania fioletu krystalicznego i fioletu metylowego. miejscowego w pleśniawkach lub bolesnych Jest tanim i skutecznym środkiem antysep nadżerkach jamy ustnej, na narządach płcio tycznym. Badania kliniczne wykazały, że fiolet wych oraz do płukania gardła.
Ma słabe dzia gencjanowy jest skuteczny w leczeniu ropnych łanie antyseptyczne, hamuje rozwój grzybów zakażeń, nadkażonych wyprysków i odleżyn, i bakterii. jak również w przypadku kandydoz jamy ust nej w przebiegu AIDS (Maley i in., 2013; Pona Związki boru nie powinny być stosowane i in., 2020). Fiolet gencjanowy dostępny jest u dzieci poniżej 2. rż. (EMA, 2017). jedynie w postaci roztworów wodnych (na skórę i błony śluzowe) lub etanolowych (na skórę). Nie powinien być natomiast stosowa ny na otwarte rany. Działanie antyseptyczne fioletu krystalicznego zwiększa się w środo82 […]
Przykładowe scenariusze rozmowy z dyspozytorem medycznym
i pierwszym krokiem leczenia jest jej usunię 2. Jak wygląda rana? cie, np. za pomocą żeli wspierających autolizę. a. rana niezakażona – opatrunki bez 4. Jak duży jest wysięk z rany? substancji drobnoustrojowej, a.
98 […]
Przykładowe scenariusze rozmowy z dyspozytorem medycznym
zwiększać ryzyko przegrzania organizmu. Ryzyko to rośnie szczególnie w przypadku stoso t Tabela 34 Leki i inne substancje, które mogą zwiększać ryzyko wystąpienia udaru cieplnego Leki/grupy leków Przykłady Mechanizm diuretyki furosemid, indapamid zwiększone ryzyko odwodnienia beta-blokery karwedilol, bisoprolol zmniejszenie zdolności odprowa dzania ciepła przez spowolnienie przepływu krwi do skóry TLPD amitryptylina, doksepina redukcja pocenia się leki sympatykomimetyczne fenylefryna, pseudoefedryna redukcja pocenia się leki cholinolityczne hioscyna redukcja pocenia się leki przeciwmigrenowe ergotamina, dihydroergotamina redukcja pocenia się leki przeczyszczające bisakodyl zwiększone ryzyko odwodnienia neuroleptyki klozapina, olanzapina wzrost temperatury ciała używki kofeina, alkohol zwiększone ryzyko odwodnienia 173 […]
