Leki. Praktyczny przewodnik po grupach leków dostępnych w Polsce WYDANIE II PDF
Publikacja Leki. Praktyczny przewodnik po grupach leków dostępnych w Polsce to stworzony przez praktyków podręcznik dla każdego farmaceuty, który chce usystematyzować, potworzyć i pogłębić swoją wiedzę na temat mechanizmów działania, skuteczności i bezpieczeństwa leków…

Leki. Praktyczny przewodnik po grupach leków dostępnych w Polsce WYDANIE II
Zobacz w księgarniSpis treści
- Przedmowa do wydania I 13 29. Fosfomycyna 201
- Przedmowa do wydania II 14 30. Gestageny 205
- 1. Agonisty receptora trombopoetyny (nowe) 15 31. Gepanty 213
- 2. Aminoglikozydy 21 32. Glikokortykosteroidy 217
- 3. Analogi prostaglandyn 27 33. Glikozydy nasercowe 227
- 4. Analogi gonadoliberyny (nowe) 37 34. Glinidy 231
- 6. Antagonisty aldosteronu 51 36. Heparyny 241
- 7. Antagonisty gonadoliberyny (GnRH) 57 37. Hormony tarczycy 247
- 8. Antagonisty kanałów wapniowych 61 38. Inhibitory 5-α-reduktazy 251
- 43. Inhibitory COMT 281
- 46. Inhibitory fosfodiesterazy 295
- 48. Inhibitory kalcyneuryny 305
- 15. Antagonisty witaminy K 105
- 16. Antygestageny 111
- 18. Benzodiazepiny 121 (IMAO 315
- 20. Beta-blokery 135
- 52. Inhibitory pompy protonowej (IPP 325
- 21. Biguanidy 141
- 53. Inhibitory PSCK 333
- 22. Bisfosfoniany 151
- 54. Inhibitory SGLT2 (flozyny 337
- 23. Cefalosporyny 155
- 55. Inhibitory trombiny 341
- 56. Inhibitory TNF-α 345
- 26. Estrogeny 175
- 58. Inkretynomimetyki 359
- 27. Fibraty 183
- 59. Inne leki przeciwnadciśnieniowe 363
- 28. Fluorochinolony 189
- 60. Insuliny 367
- 62. Koksyby 377 by Parkinsona 589
- 64. Leki „Z 387
- 96. Leki wykrztuśne 605
- 97. Leki w uzależnieniu alkoholowym 613
- 98. Leki w uzależnieniu od nikotyny 619
- 67. Leki cholinolityczne sto- 100. Leki zobojętniające 631
- 403 101. Linkozamidy 637
- 102. Makrolidy 643
- 103. Metyloksantyny 651
- 69. Leki immunosupresyjne 413
- 70. Leki miorelaksacyjne 419 niny (SMS 657
- 73. Leki przeciwbiegunkowe 441 ne (NLPZ 669
- 74. Leki przeciwgruźlicze 449 107. Oksazolidynony (nowe 679
- 75. Leki przeciwgrzybicze 453 108. Opioidowe leki przeciwbólowe 683
- 76. Leki przeciwhistaminowe I generacji 461 109. Parasympatykomimetyki 689
- 77. Leki przeciwhistaminowe II generacji 471 110. Penicyliny 695
- 78. Leki przeciwkaszlowe 475 111. Pleuromutyliny 703
- 79. Leki przeciwmalaryczne 481 112. Pochodne nitrofuranu 707
- 80. Leki przeciwpadaczkowe 489 113. Pochodne nitroimidazolu 713
- 81. Leki przeciwpasożytnicze 495 114. Pochodne sulfonylomocznika 719
- 82. Leki przeciwpłytkowe 501 115. Preparaty żelaza 727
- 83. Leki przeciwpsychotyczne I gene- 116. Retinoidy 733
- 84. Leki przeciwpsychotyczne II gene- zwrotnego serotoniny (SSRI 737
- 86. Leki przeciwwirusowe 525 naliny (SNRI 745
- 88. Leki przeczyszczające 541 miny (NDRI 751
- 90. Leki rozkurczające mięśnie gładkie 565 rów estrogenowych (SERM 757
- (SM, ALS, SMA) 579 123. Statyny 773
- 93. Leki stosowane w chorobie Alzhei- 124. Sulfonamidy 779
- 126. Środki hormonalne 801 syjne (TLPD 825
- 127. Tetracykliny 813 130. Tryptany 829
- 128. Tiazolidynediony (glitazony) 819 Indeks 833
Fragmenty książki
Leki Praktyczny przewodnik po grupach leków dostępnych w Polsce Redaktor naukowy: mgr farm. Paweł Konrad Tuszyński dyrektor ds. naukowych 3PG Redaktorka prowadząca: mgr farm. Izabela Hanasiewicz Skład DTP, ilustracje: Natalia Janeczko Korekta językowa: Katarzyna Tuleja Ze względu na stały postęp w naukach medycznych lub odmienne opinie na temat leczenia, jak również możliwość wystąpienia błędu, Wydawca prosi, aby w trakcie podejmowania decyzji terapeutycznej uważnie oceniać informacje zamieszczone w niniejszej książce, zwłaszcza dotyczące leków nowych lub rzadko stosowanych.
Informacje dotyczące praktycznego stosowania leków odpowiadają poziomowi aktualnej wiedzy medycznej. Za dawkowanie i sposób podawania leków jest odpowiedzialny użytkownik. Prosimy zapoznać się z informacjami producenta przed zastosowaniem lub rekomendacją leku. Nazwy handlowe są prawnie chronione, nawet wówczas, gdy nie zostały specjalnie oznaczone.
Dzieło w całości jest chronione prawem autorskim. Żadna z części tej książki nie może być w jakiejkolwiek formie publikowana bez uprzedniej zgody Wydawcy. Wydawca: ISBN: 978-83-66756-86-1 Wydanie II, Kraków, 2024 opieka.farm sp. z o.o.
ul. Lipowa 3 Kraków 30–702 Zamówienia hurtowe i detaliczne: www.wydawnictwo.farm […]
[…] redaktor naukowy i zespół autorski 5 REDAKTOR NAUKOWY mgr farm. Paweł Konrad Tuszyński dyrektor ds. naukowych 3PG ZESPÓŁ AUTORSKI mgr farm. Paweł Konrad Tuszyński mgr farm. Marta Sikora mgr farm. Izabela Hanasiewicz mgr farm. Maja Kłobus mgr farm. Effiom Uman-Ntuk mgr farm. Magdalena Michniewska dr n. farm. Marek Ellnain mgr farm. Patrycja Cieślik mgr farm. Robert Radziszewski mgr farm. Adriana Rojek mgr farm.
Roksana Cimała mgr farm. Adrianna Kwiecińska mgr farm. Aleksandra Grzelak-Stępień mgr farm. Mariola Zemła mgr farm. Angelika Ziaja mgr farm. Daniel Bartyński dr n. farm. Elżbieta Żmudzka mgr farm. Michał Dąbrowski mgr farm. Ewa Pochwatka mgr farm. Marlena Bojarska mgr farm. Marta Jędrzejczak-Modlińska mgr farm. Joanna Smagacz mgr farm. Eliza Góraj mgr farm.
Monika Jaciubek mgr farm. Agata Bereś-Jabs mgr farm. Bartosz Skałubiński dr n. farm. Karolina Matyjaszczyk-Gwarda mgr farm. Agnieszka Strzałka-Zając mgr farm. Karolina Raźniewska mgr farm. Joanna Marciniuk dr n. farm. Magdalena Skubiszewska mgr farm. Aleksandra Zapała mgr farm. Katarzyna Woźniczka mgr farm. Marta Libura mgr farm. Katarzyna Malec […]
(s. 6)
Leki. Praktyczny przewodnik po grupach leków dostępnych w Polsce SPIS TREŚCI Przedmowa do wydania I 13 29. Fosfomycyna 201 Przedmowa do wydania II 14 30. Gestageny (nowe) 205 1. Agonisty receptora trombopoetyny (nowe) 15 31. Gepanty (nowe) 213 2. Aminoglikozydy 21 32. Glikokortykosteroidy 217 3. Analogi prostaglandyn 27 33. Glikozydy nasercowe 227 4. Analogi gonadoliberyny (nowe) 37 34. Glinidy 231 5. Androgeny (nowe) 43 35. Gonadotropiny (nowe) 235 6. Antagonisty aldosteronu 51 36. Heparyny 241 7. Antagonisty gonadoliberyny (GnRH) 57 37. Hormony tarczycy 247 8. Antagonisty kanałów wapniowych 61 38. Inhibitory 5-α-reduktazy 251 9.
Antagonisty kwasu foliowego 67 39. Inhibitory aktywacji limfocytów T (nowe) 257 (nowe) 10. Antagonisty receptorów androge nowych 75 40. Inhibitory α-glukozydazy 41. Inhibitory anhydrazy węglanowej 265 269 11. Antagonisty receptora angiotensy ny II (sartany) 79 42. Inhibitory aromatazy (nowe) 275 43. Inhibitory COMT 281 12. Antagonisty receptorów endoteli nowych 85 44. Inhibitory czynnika Xa 285 13. Antagonisty receptora histamino wego H2 89 (nowe) 45. Inhibitory estrogenów w podwzgó rzu 291 46. Inhibitory fosfodiesterazy-5 295 (nowe) 14. Antagonisty receptorów seroto ninowych i inhibitory wychwytu 47. Inhibitory gonadotropin 301 zwrotnego serotoniny (SARI) 97 48. Inhibitory kalcyneuryny 305 15. Antagonisty witaminy K 105 16. Antygestageny (nowe) 111 49. Inhibitory konwertazy angiotensy ny (IKA) 309 17. Azotany 115 50.
Inhibitory monoaminooksydazy 18. Benzodiazepiny 121 (IMAO) 315 19. Beta2-mimetyki 129 51. Inhibitory peptydazy dipeptydylo wej-4 (gliptyny) 321 20. Beta-blokery 135 52. Inhibitory pompy protonowej (IPP) 325 21. Biguanidy 141 53. Inhibitory PSCK-9 333 22. Bisfosfoniany 151 54. Inhibitory SGLT2 (flozyny) 337 23. Cefalosporyny 155 55. Inhibitory trombiny 341 24. Diuretyki pętlowe 25. Diuretyki tiazydowe i tiazydopo 163 56. Inhibitory TNF-α (nowe) 345 dobne 169 57. Inhibitory wychwytu zwrotnego noradrenaliny (NRI) 351 26. Estrogeny 175 58. Inkretynomimetyki 359 27. Fibraty 183 59. Inne leki przeciwnadciśnieniowe 363 28.
Fluorochinolony 189 60. Insuliny 367 […]
Spis treści 7 61. Karbapenemy 373 94. Leki stosowane w leczeniu choro62. Koksyby 377 by Parkinsona 589 63. Kromony 383 95. Leki stosowane w leczeniu dny mo czanowej 599 64. Leki „Z” 387 96. Leki wykrztuśne 605 65. Leki blokujące receptory 97. Leki w uzależnieniu alkoholowym (nowe) 613 alfa-adrenergiczne 66. Leki cholinolityczne stosowane do 391 98. Leki w uzależnieniu od nikotyny (nowe) 619 ustnie 397 99. Leki znieczulające miejscowo 625 67. Leki cholinolityczne sto- 100. Leki zobojętniające 631 sowane wziewnie 68. Leki działające na receptory leuko 403 101. Linkozamidy (nowe) 637 102. Makrolidy 643 trienowe 407 103. Metyloksantyny 651 69. Leki immunosupresyjne 413 104. Modulatory i stymulatory seroto70.
Leki miorelaksacyjne 419 niny (SMS) 657 71. Leki prokinetyczne 427 105. Nieopioidowe leki przeciwbólowe 663 72. Leki przeciwarytmiczne 435 106. Niesteroidowe leki przeciwzapal73. Leki przeciwbiegunkowe 441 ne (NLPZ) 669 74. Leki przeciwgruźlicze 449 107. Oksazolidynony (nowe) 679 75. Leki przeciwgrzybicze 453 108. Opioidowe leki przeciwbólowe 683 76. Leki przeciwhistaminowe I generacji 461 109. Parasympatykomimetyki 689 77. Leki przeciwhistaminowe II generacji 471 110. Penicyliny 695 78. Leki przeciwkaszlowe 475 111. Pleuromutyliny 703 79. Leki przeciwmalaryczne 481 112. Pochodne nitrofuranu 707 80. Leki przeciwpadaczkowe 489 113. Pochodne nitroimidazolu 713 81. Leki przeciwpasożytnicze 495 114.
Pochodne sulfonylomocznika 719 82. Leki przeciwpłytkowe 501 115. Preparaty żelaza 727 83. Leki przeciwpsychotyczne I gene- 116. Retinoidy 733 racji (klasyczne) 507 117. Selektywne inhibitory wychwytu 84. Leki przeciwpsychotyczne II gene- zwrotnego serotoniny (SSRI) 737 racji (atypowe) 513 118. Selektywne inhibitory wychwytu 85. Leki przeciwtarczycowe 521 zwrotnego serotoniny i noradre86. Leki przeciwwirusowe 525 naliny (SNRI) 745 87. Leki przeciwwymiotne 537 119. Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego noradrenaliny i dopa88. Leki przeczyszczające 541 miny (NDRI) 751 89. Leki psychostymulujące 549 120. Selektywne modulatory recepto90. Leki rozkurczające mięśnie gładkie 565 rów estrogenowych (SERM) 757 91. Leki stosowane w ADHD (nowe) 573 (nowe) 121. Stymulatory rozpuszczalnej cyklazy guanylowej 763 92. Leki stosowane w chorobach (nowe) (nowe) ruchowych neurologicznych 122. Streptograminy 769 (SM, ALS, SMA) 579 123. Statyny 773 93.
Leki stosowane w chorobie Alzhei- 124. Sulfonamidy 779 mera 583 […]
(s. 8)
Leki. Praktyczny przewodnik po grupach leków dostępnych w Polsce 125. Sympatykomimetyki 785 129. Trójcykliczne leki przeciwdepre126. Środki hormonalne 801 syjne (TLPD) 825 127. Tetracykliny 813 130. Tryptany 829 128. Tiazolidynediony (glitazony) 819 Indeks 833 Spis tabel Tabela 1. Różnice we wskazaniach między lekami z grupy agonistów receptora trombopoetyny 19 Tabela 2. Dostępne w obrocie leki z grupy aminoglikozydów 23 Tabela 3. Różnice we wskazaniach leków należących do analogów gonadoliberyny 40 Tabela 4.
Różnice we wskazaniach i postaciach leków należących do androgenów 47 Tabela 5. Istotne interakcje antagonisty receptorów gonadoliberyny 60 Tabela 6. Dostępne w obrocie leki należące do antagonistów kanałów wapniowych 63 Tabela 7. Wskazania antagonistów receptorów androgenowych 77 Tabela 8. Porównanie dawek leków zawierających sartany 82 Tabela 10. Istotne interakcje antagonistów receptorów endotelinowych 87 Tabela 11. Porównanie leków z famotydyną o różnej dostępności 91 Tabela 12. Równoważne dawki ranitydyny i famotydyny 91 Tabela 13. Wskazania benzodiazepin 123 Tabela 14. Podział beta-blokerów ze względu na selektywność i wewnętrzną aktywność sympatykomimetyczną 137 Tabela 15. Różnice we wskazaniach do stosowania leków zawierających metforminę 145 Tabela 16.
Generacje fluorochinolonów 190 Tabela 17. Zestawienie różnic co do wskazań do stosowania gestagenów w preparatach jednoskładnikowych na podstawie danych dostępnych w ChPL 209 Tabela 18. Porównanie hydrokortyzonu w postaci maści i kremów o dostępności Rx i OTC 218 Tabela 19. Porównanie aerozoli z mometazonem o dostępności Rx oraz OTC 219 Tabela 20. Najistotniejsze interakcje GKS 222 Tabela 21. Efekt działania gonadotropin na organizm 235 Tabela 22. Porównanie preparatów handlowych triptoreliny 238 Tabela 23. Porównanie preparatów z menotropiną 238 Tabela 25. Wskazania do stosowania leków z grupy inhibitorów limfocytów T 260 Tabela 25. Podział inhibitorów aromatazy 276 Tabela 26. Zastosowanie inhibitorów aromatazy w zależności od wskazań 278 Tabela 27.
Porównanie sildenafilu i tadalafilu 297 Tabela 28. Porównanie pantoprazolu dostępnego bez recepty i OTC 328 […]
Spis treści 9 Tabela 29. Porównanie Inhibitorów TNF-alfa pod względem struktury chemicznej, rodzaju przeciwciała oraz sposobu podania 347 Tabela 30. Różnice we wskazaniach pomiędzy inhibitorami TNF-alfa 348 Tabela 31. Wskazania najczęściej stosowanych insulin 370 Tabela 32. Porównanie trimebuty dostępnej Rx i OTC 429 Tabela 33. Różnice we wskazaniach leków zawierających loperamid 444 Tabela 34. Zestawienie substancji leczniczych, nazw handlowych leków, kategorii dostępności i ich wskazań według ChPL 465 Tabela 35. Zestawienie leków przeciwhistaminowych II generacji z uwzględnieniem nazw handlowych leków dostępnych na receptę i bez recepty 473 Tabela 36. Zestawienie leków przeciwmalarycznych stosowanych w chemioprofilaktyce 484 Tabela 37.
Zalecenia wyboru leków przeciwpadaczkowych napadów u dorosłych z padaczką 492 Tabela 38. Leki zawierające metylofenidat dostępne w obrocie w Polsce 553 Tabela 39. Sposób podawania leków stosowanych w ADHD 575 Tabela 40. Najważniejsze działania niepożądane leków zarejestrowanych we wskazaniu leczenia ADHD 577 Tabela 41. Porównanie cech tabletek doustnych oraz tabletek do implantacji 616 Tabela 42. Informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania leków na alkoholizm w ciąży zgodnie z ChPL 617 Tabela 43. Najczęstsze działania niepożądane podczas stosowania leków na alkoholizm zgodnie z ChPL 618 Tabela 44. Informacje dotyczące środków ostrożności i przeciwwskazań podczas stosowania leków na alkoholizm zgodnie z ChPL 618 Tabela 45. Przykładowe preparaty stosowane w nikotynowej terapii zastępczej 621 Tabela 46.
Przykładowe linkozamidy dostępne na polskim rynku farmaceutycznym 639 Tabela 47. Wskazania do stosowania różnych postaci linkozamidów 639 Tabela 48. Oksazolidynony dostępne na polskim rynku farmaceutycznym 680 Tabela 49. Porównanie pleuromutylin 705 Tabela 50. Różnice w sposobie stosowania pochodnych sulfonylomocznika 721 Tabela 52. Różnice we wskazaniach SSRI 739 Tabela 53. Porównanie preparatów – Adempas i Verquvo 765 Tabela 55. Podział streptogramin 770 Tabela 56. Dostępne w obrocie leki z grupy sympatykomimetyków 789 Tabela 57.
Porównianie preparatów z ksylometazoliną i oksymetazoliną 791 Tabela 58. Istotne interakcje sympatykomimetyków 795 […]
(s. 10)
Leki. Praktyczny przewodnik po grupach leków dostępnych w Polsce Spis rycin Ryc. 2. Mechanizm działania aminoglikozydów �����������������������������������������������������������������������������������������22 Ryc. 3. Mechanizm działania analogów prostaglandyn w farmakoterapii jaskry �����������������������������28 Ryc. 4. Wpływ gonadoliberyny na syntezę innych hormonów ���������������������������������������������������������������38 Ryc. 5. Działanie androgenów���������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������44 Ryc. 6. Proces syntezy testosteronu i estronu z DHEA�����������������������������������������������������������������������������45 Ryc. 7. Mechanizm działania antagonistów aldosteronu na przykładzie spironolaktonu �������������52 Ryc. 8. Mechanizm blokowania uwalniania gonadotropin ���������������������������������������������������������������������58 Ryc. 9. Mechanizm działania antagonistów kanałów wapniowych na przykładzie werapamilu���62 Ryc. 10. Miejsca uchwytu działania antagonistów kwasu foliowego���������������������������������������������������68 Ryc. 12. Szlak RAA z widocznym miejscem działania sartanów�������������������������������������������������������������80 Ryc. 14. Mechanizm działania blokerów rec.
H2 �����������������������������������������������������������������������������������������90 Ryc. 15. Mechanizm działania SARI�����������������������������������������������������������������������������������������������������������������98 Ryc. 16. Mechanizm działania antagonistów witaminy K na przykładzie acenokumarolu �������� 106 Ryc. 17. Możliwe kierunki klinicznego wykorzystania antygestagenów������������������������������������������ 112 Ryc. 18. Mechanizm działania azotanów���������������������������������������������������������������������������������������������������� 116 Ryc. 19. Punkt uchwytu leków na receptorze GABA������������������������������������������������������������������������������ 122 Ryc. 20. Skutki pobudzenia receptora β2�������������������������������������������������������������������������������������������������� 130 Ryc. 21. Lokalizacja i efekty pobudzenia receptorów β ������������������������������������������������������������������������ 136 Ryc. 22. Mechanizm działania metforminy������������������������������������������������������������������������������������������������ 143 Ryc. 23. Mechanizm działania bisfosfonianów������������������������������������������������������������������������������������������ 152 Ryc. 24. Mechanizm działania antybiotyków β-laktamowych�������������������������������������������������������������� 156 Ryc. 25. Miejsce działania diuretyków �������������������������������������������������������������������������������������������������������� 164 Ryc. 26.
Mechanizm działania diuretyków pętlowych���������������������������������������������������������������������������� 164 Ryc. 27. Mechanizm działania diuretyków tiazydowych i tiazydopodobnych �������������������������������� 170 Ryc. 28. Mechanizm działania estrogenów������������������������������������������������������������������������������������������������ 176 Ryc. 29. Mechanizm działania fibratów������������������������������������������������������������������������������������������������������ 184 Ryc. 30. Mechanizm działania fluorochinolonów u bakterii Gram-ujemnych oraz Gram-dodatnich ������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������ 190 Ryc. 31. Mechanizm działania fosfomycyny���������������������������������������������������������������������������������������������� 202 Ryc. 32. Receptorowe punkty uchwytu gestagenów ���������������������������������������������������������������������������� 206 Ryc. 33. Schematyczne przedstawienie kompleksu receptora CGRP ���������������������������������������������� 214 Ryc. 34. Mechanizm działania glikozydów nasercowych������������������������������������������������������������������������ 228 Ryc. 35. Mechanizm działania glinidów ������������������������������������������������������������������������������������������������������ 232 Ryc. 36. Mechanizm działania heparyny������������������������������������������������������������������������������������������������������ 242 Ryc. 37. Mechanizm działania Inhibitorów 5-α-reduktazy �������������������������������������������������������������������� 252 Ryc. 38.
Mechanizm działania inhibitorów aktywacji limfocytów T���������������������������������������������������� 258 […]
Spis treści 11 Ryc. 39. Mechanizm działania akarbozy ���������������������������������������������������������������������������������������������������� 266 Ryc. 40. Mechanizm działania akarbozy ���������������������������������������������������������������������������������������������������� 270 Ryc. 41. Miejsce działania inhibitorów aromatazy ���������������������������������������������������������������������������������� 276 Ryc. 42. Mechanizm działania leków stosowanych w chorobie Parkinsona������������������������������������ 282 Ryc. 43. Mechanizm działania inhibitorów czynnika Xa na przykładzie rywaroksabanu�������������� 286 Ryc. 44. Mechanizm działania klomifenu���������������������������������������������������������������������������������������������������� 292 Ryc. 45. Mechanizm działania inhibitorów fosfodiesterazy-5�������������������������������������������������������������� 296 Ryc. 46. Mechanizm działania inhibitorów gonadotropin �������������������������������������������������������������������� 302 Ryc. 48. Mechanizm działania inhibitorów konwertazy angiotensyny���������������������������������������������� 310 Ryc. 49. Mechanizm działania inhibitorów monoaninooksydazy�������������������������������������������������������� 316 Ryc. 50. Mechanizm działania inhibitorów DPP-4 ���������������������������������������������������������������������������������� 322 Ryc. 51. Mechanizm działania inhibitorów pompy protonowej ���������������������������������������������������������� 326 Ryc.
52. Mechanizm działania inhibitorów PSCK-9���������������������������������������������������������������������������������� 334 Ryc. 53. Mechanizm działania inhibitorów SGLT2������������������������������������������������������������������������������������ 338 Ryc. 54. Mechanizm działania inhibitorów trombiny na przykładzie dabigatranu������������������������ 342 Ryc. 55. Mechanizm działania inhibitorów TNF-α������������������������������������������������������������������������������������ 346 Ryc. 56. Mechanizm działania leków z grupy NARI na przykładzie atomoksetyny������������������������ 352 Ryc. 57. Miejsce działania koksybów������������������������������������������������������������������������������������������������������������ 378 Ryc. 58. Mechanizm działania kromonów na przykładzie kromoglikanu sodowego�������������������� 384 Ryc. 59. Mechanizm działania receptorów α1-adrenergicznych���������������������������������������������������������� 392 Ryc. 60. Mechanizm działania cholinolityków ������������������������������������������������������������������������������������������ 404 Ryc. 61. Mechanizm działania leków antyleukotrienowych ���������������������������������������������������������������� 408 Ryc. 62. Mechanizm działania metoklopramidu �������������������������������������������������������������������������������������� 428 Ryc. 63. Fazy potencjału czynnościowego w kardiocycie���������������������������������������������������������������������� 436 Ryc. 64.
Punkty uchwytu leków przeciwgrzybiczych������������������������������������������������������������������������������ 454 Ryc. 65. Mechanizm działania leków przeciwhistaminowych�������������������������������������������������������������� 462 Ryc. 66. Mechanizm działania przeciwmalarycznego meflochiny������������������������������������������������������ 482 Ryc. 67. Mechanizm działania leków przeciwpadaczkowych działających poprzez blokwanie kanałów sodowych ������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������ 490 Ryc. 68. Mechanizm działania leków przeciwpadaczkowych polegający na przywróceniu równowagi pomiędzy ilością neurotransmiterów pobudzających i hamujących ���������������������������������� 491 Ryc. 69. Mechanizm działania leków przeciwpłytkowych���������������������������������������������������������������������� 502 Ryc. 70. Mechanizm działania chlorpromazyny���������������������������������������������������������������������������������������� 508 Ryc. 71. Mechanizm działania olanzapiny�������������������������������������������������������������������������������������������������� 514 Ryc. 72. Mechanizm działania leków przeciwtarczycowych������������������������������������������������������������������ 522 Ryc. 73. Punkty uchwytu wybranych związków przeciwwirusowych������������������������������������������������ 526 Ryc. 74. Mechanizm działania miorelaksacyjnego papaweryny���������������������������������������������������������� 566 Ryc. 75. Mechanizm działania ryluzolu�������������������������������������������������������������������������������������������������������� 580 Ryc. 77. Mechanizm działania inhibitorów acetylocholinoesterazy �������������������������������������������������� 584 […]
(s. 12)
Leki. Praktyczny przewodnik po grupach leków dostępnych w Polsce Ryc. 78. Mechanizm działania memantyny������������������������������������������������������������������������������������������������ 584 Ryc. 79. Mechanizm działania lewodopy podanej łącznie z karbidopą��������������������������������������������� 590 Ryc. 80. Mechanizm działania leków hamujących syntezę kwasu moczowego na przykładzie allopurynolu�������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 600 Ryc. 81. Mechanizm uzależnienia od nikotyny ���������������������������������������������������������������������������������������� 620 Ryc. 82. Mechanizm działania leków miejscowo znieczulających�������������������������������������������������������� 626 Ryc. 83. Mechanizm działania leków zobojętniających�������������������������������������������������������������������������� 632 Ryc. 85. Mechanizm działania makrolidów������������������������������������������������������������������������������������������������ 644 Ryc. 86. Mechanizm działania teofiliny ������������������������������������������������������������������������������������������������������ 652 Ryc. 87. Mechanizm działania wortioksetyny�������������������������������������������������������������������������������������������� 658 Ryc. 88. Szlak przemian kwasu arachidonowego ������������������������������������������������������������������������������������ 670 Ryc. 89. Schemat działania oksazolidynonów ������������������������������������������������������������������������������������������ 680 Ryc.
90. Specyficzność receptorów dla endogennych opioidów i efekty aktywacji receptorów neuronalnych ������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������ 684 Ryc. 91. Mechanizm działania sympatykomimetyków �������������������������������������������������������������������������� 690 Ryc. 92. Mechanizm działania pilokarpiny w farmakoterapi jaskry���������������������������������������������������� 691 Ryc. 93. Mechanizm działania pleuromutylin na przykładzie lefamuliny ���������������������������������������� 704 Ryc. 94. Mechanizm działania pochodnych nitrofuranu na przykładzie nitrofurantoiny������������ 708 Ryc. 95. Mechanizm działania metronidazolu ������������������������������������������������������������������������������������������ 714 Ryc. 96. Mechanizm działania pochodnych sulfonylomocznika���������������������������������������������������������� 720 Ryc. 99. Mechanizm działania SSRI �������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 738 Ryc. 100. Mechanizm działania SNRI������������������������������������������������������������������������������������������������������������ 746 Ryc. 101. Mechanizm działania leków z grupy NDRI na przykładzie bupropionu�������������������������� 752 Ryc. 102. Mechanizm działania SERM���������������������������������������������������������������������������������������������������������� 758 Ryc. 103. Mechanizm działania riociguatu ������������������������������������������������������������������������������������������������ 764 Ryc.
104. Mechanizm synergistycznego działania streptogramin ���������������������������������������������������� 770 Ryc. 105. Szlak przemian mewalonianu wyjaśniający działanie plejotropowe statyn������������������ 774 Ryc. 106. Inhibicja enzymu syntetazy dihydropterydynowej przez sulfonamid ���������������������������� 780 Ryc. 107. Mechanizm działania receptorów α₁- i α₂-adrenergicznych �������������������������������������������� 786 Ryc. 108. Miejsce działania adrenolityków i sympatykolityków �������������������������������������������������������� 787 Ryc. 109. Mechanizm działania mirabegronu ������������������������������������������������������������������������������������������ 787 Ryc. 110. Mechanizm działania testosteronu�������������������������������������������������������������������������������������������� 802 Ryc. 111. Mechanizm działania antyestrogenów ������������������������������������������������������������������������������������ 803 Ryc. 112. Mechanizm działania progesteronu������������������������������������������������������������������������������������������ 804 Ryc. 113. Mechanizm działania tetracyklin������������������������������������������������������������������������������������������������ 814 Ryc. 114. Mechanizm działania tiazolidynedionów �������������������������������������������������������������������������������� 820 Ryc. 115. Mechanizm działania TLPD���������������������������������������������������������������������������������������������������������� 826 Ryc.
116. Mechanizm działania tryptanów������������������������������������������������������������������������������������������������ 830 […]
Przedmowa 13 Przedmowa do wydania I Szanowni Czytelnicy i Czytelniczki! Wiedza na temat konkretnych leków jest powszechnie dostępna – dostęp do ulotek i charakterystyk produktów leczniczych jest praktycznie otwarty. Z części indeksów leków, które powstają na ich podstawie, również można korzystać bezpłatnie. Problem w tym, że stan wiedzy medycznej i farmaceutycznej zmienia się nieustannie, a treść ulotek i charakterystyk (a więc i pisanych na ich podstawie indeksów) pozostaje nieaktualizowana przez lata. Tak zwana wiedza ulotkowa rządzi się swoimi prawami. Nie wiemy, czy konkretne zapisy z ChPL/ulotki pochodzą z badań sprzed 4 czy 40 lat, nie dowiemy się z nich, jaki jest aktualny stan wiedzy na temat bezpieczeństwa stosowania w ciąży i karmienia piersią, nie dowiemy się też, które interakcje leków są istotne klinicznie, a które nie. Z ChPL/ulotki nie dowiemy się też, w czym jeden lek jest lepszy od drugiego, jakie są aktualne wytyczne leczenia i jakie inne odpowiedniki terapeutyczne można rozważyć, podejmując decyzję w praktyce – dlatego że wiedza ulotkowa dotyczy konkretnego preparatu handlowego, a w praktyce potrzebne jest szersze spojrzenie na całą grupę terapeutyczną.
Dlatego też powstał niniejszy podręcznik, który w założeniu ma pozwolić na powtórzenie, usystematyzowanie, pogłębienie i zaktualizowanie wiedzy Czytelnika o całych grupach leków dostępnych w Polsce. Został on napisany w taki sposób, aby możliwe (i komfortowe) było przeczytanie go od deski do deski. Dołożyliśmy wszelkich starań, aby zawierał on tylko kluczowe i istotne informacje, bez powielania tych, które są zawarte w charakterystykach i których na pamięć się nie przyswaja (czyli takich jak np. dawkowanie leków). Każdy rozdział zbudowany jest w ten sam sposób. W pierwszej części, poświęconej działaniu leków, podano w przystępny sposób mechanizm całej grupy oraz wyjaśnienie, jak dane leki działają w różnych wskazaniach i co o ich skuteczności mówią różne badania. Niekiedy główny mechanizm w ogóle nie tłumaczy skuteczności leku w konkretnym wskazaniu (przykładowo metronidazol w leczeniu trądziku różowatego nie jest używany jako lek przeciwbakteryjny).
W kolejnej części wymieniono leki dostępne w obrocie, na receptę, bez recepty oraz ich połączenia, a następnie wskazania, z zaznaczeniem, jakie są różnice między poszczególnymi preparatami. W osobnej sekcji omówiono też dostępne postacie i praktyczne wskazówki dotyczące ich wyboru. Z pewnością dla wielu Czytelników interesująca będzie sekcja o zastosowaniu off-label, w której zebrano inne zastosowania leków, które nie znajdują się w oficjalnych dokumentach, lecz wstępne wyniki badań (wymienionych na końcu) potwierdziły ich skuteczność i są w praktyce tak stosowane. Osobno omówiono także bezpieczeństwo w ciąży i w czasie karmienia piersią, podając podsumowanie informacji z literatury naukowej, a także najważniejsze klinicznie istotne interakcje, z wyjaśnieniem, z czego każda wynika. Każdy rozdział wieńczy zestawienie charakterystycznych i (lub) częstych działań niepożądanych dla danej grupy oraz środków ostrożności, na które warto zwrócić uwagę, pracując z pacjentem. Publikację tę dedykujemy farmaceutom, technikom farmaceutycznym, lekarzom, pielęgniarkom i położnym, ale też studentom, którzy zechcą już w czasie studiów zorientować się w tym, jakie leki i w jakich postaciach dostępne są na polskim rynku. mgr farm.
Paweł Konrad Tuszyński dyrektor ds. naukowych 3PG Kraków, 10.11.2021 […]
· tyny (s. 40)
Leki. Praktyczny przewodnik po grupach leków dostępnych w Polsce t Tabela 3. Różnice we wskazaniach leków należących do analogów gonadoliberyny lek nazwa handlowa wskazania goserelina Reseligo 3,6 mg U mężczyzn w leczeniu raka gruczołu krokowego. U kobiet w terapii raka piersi, endometriozy, włókniaków macicy, ścieńczeniu endome trium. Techniki wspomaganego rozrodu Reseligo 10,8 mg U mężczyzn w leczeniu raka gruczołu krokowego Zoladex U mężczyzn w leczeniu raka gruczołu krokowego.
Gdy zachodzi konieczność u kobiet w raku sutka, endometriozie, ścieńczeniu endo metrium, włókniakach macicy, technikach wspomaganego rozrodu Zoladex LA Jedynie u mężczyzn, rak gruczołu krokowego Xanderla U mężczyzn w leczeniu raka gruczołu krokowego. U kobiet w raku piersi w okresie przed- i okołomenopauzalnym, endometrioza, ścień czenie endometrium Xanderla LA Jedynie u mężczyzn, rak gruczołu krokowego leuprorelina Eligard 7,5 mg U mężczyzn w leczeniu raka gruczołu krokowego Eligard 22,5 mg U mężczyzn w leczeniu raka gruczołu krokowego Lutrate Depot U mężczyzn w leczeniu raka gruczołu krokowego Librexa U mężczyzn w leczeniu raka gruczołu krokowego tryptorelina Diphereline U mężczyzn w terapii raka gruczołu krokowego, u kobiet w leczeniu niepłodności Decapeptyl depot U mężczyzn w leczeniu raka gruczołu krokowego. U kobiet w leczeniu endometriozy, farmakologiczne zmniejszenie mięśniaków macicy przed zabiegiem operacyjnym Decapeptyl U mężczyzn w leczeniu raka gruczołu krokowego. U kobiet w leczeniu endometriozy Zastosowanie off-label Bezpieczeństwo w ciąży Lek z tej grupy stosowane są poza wskazania- Według informacji zawartych w ChPL leki z tej mi w dystrofii płciowej oraz przedwczesnym grupy nie mogą być stosowane w ciąży, a przed dojrzewaniu (Lopez i in., 2018). Wyniki anali- rozpoczęciem nimi terapii przez kobiety w wiezy danych (Lopez i in., 2018), przeprowadzonej ku rozrodczym należy wykluczyć ciążę, poniewśród 39 szpitali dziecięcych stosujących terapię waż terapia lekami z tej grupy może się wiąagonistami GnRH w latach 2013–2016 u popu- zać ze zwiększonym ryzykiem poronienia lub lacji pediatrycznej, prezentują rosnącą z roku wystąpienia nieprawidłowości u płodu (Ipsen na rok częstość stosowania terapii off-label.
Nie- Pharma, 2023). znaczny wzrost zastosowania tych leków zanotowano w terapii przedwczesnego dojrzewania, Bezpieczeństwo w trakcie zauważono jednak znaczącą częstość użycia ich karmienia piersią poza wskazaniami wśród populacji transpłcio- Zgodnie z ChPL analogi gonadoliberyny są wej. przeciwwskazane do stosowania w okresie kar mienia piersią. Według bazy danych e-lactan cia.org leki te są prawdopodobnie bezpieczne w okresie karmienia piersią. Ze względu na wy soką masę cząsteczkową i objętość dystrybucji […]
· tyny (s. 80)
Leki. Praktyczny przewodnik po grupach leków dostępnych w Polsce aparat przykłębuszkowy 1 β-blokery, klonidyna renina angiotensynogen 2 aliskiren ACE2 angiotensyna I AT 1-9 NEP kandoksatryl konwertaza angiotensyny 6 6 NEP 3 (ACE) = kininaza II ACE2 angiotensyna II AT 1-7 4 sartany aldosteron Rec. AT1 Rec. AT2 5 spironolakton epierenon r Ryc. 12. Szlak RAA z widocznym miejscem działania sartanów innych niż AT1 typów receptorów angiotensyno- W trakcie terapii sartanami dochodzi do spadwych, np.
AT2. Aktywacja receptora AT2 przez ku oporu obwodowego, co ułatwia przepływ angiotensynę II zwiększa wytwarzanie tlenku krwi przez naczynia, dlatego też, podobnie jak azotu, nasila aktywność dysmutazy ponadtlen- IKA, ich głównym zastosowaniem jest terapia kowej i hamuje aktywację mechanizmów za- nadciśnienia tętniczego. Ponadto dochodzi do krzepowych i zapalnych śródbłonka. zmniejszenia syntezy i wydzielania aldoste ronu, zahamowania przerostu lewej komory Działanie w różnych wskazaniach serca i rozwoju niewydolności serca. Dlatego Podstawową różnicą pomiędzy sartanami a IKA drugim najważniejszym zastosowaniem sartajest brak wpływu antagonistów receptora angio- nów jest terapia niewydolności mięśnia sertensyny II na hamowanie rozkładu bradykininy. cowego.
Z reguły są to leki drugiego wyboru Sartany nie zwiększają poziomu bradykininy, co w tym wskazaniu. wiąże się prawdopodobnie z rzadszym występowaniem suchego kaszlu (charakterystycznego — Połączenie z sakubitrylem po IKA). Jednak mając na uwadze naczynio- Sakubitryl, stosowany w połączeniu z walsarrozszerzający charakter bradykininy, sartany tanem, to inhibitor neprylizyny (ang. Angiow mniejszym stopniu mogą zapobiegać powi- tensin Receptor-Neprilysin Inhibitor, ARNI). kłaniom sercowo-naczyniowym. Neprylizyna to enzym, który rozkłada, działa jąc ochronnie na serce, przedsionkowe peptydy natriuretyczne (ang.
Atrial Natriuretic Peptide, […]
· tyny (s. 82)
Leki. Praktyczny przewodnik po grupach leków dostępnych w Polsce t Tabela 8. Porównanie dawek leków zawierających sartany (podane dawki są orientacyjne) Dawka pod Dawka Dawka podtrzy- Dawka mak- okres pół ARB trzymująca Tmax początkowa mująca wyższa symalna trwania niższa walsartan 40 mg 80 mg 160 mg 320 mg 2–4 6–9 godz. (Avasart, Axudan, godz. Bespres, Diovan, Valtap, Vanatex) losartan 25 mg 50 mg 100 mg 100 mg 3–4 6–9 godz. (Lorista, Xartan, godz. Lakea) kandesartan 4 mg 8 mg 16 mg 16-32 mg 3–4 ~9 godz. (Atacand, Carzap, godz.
Karbis, Ranacand) telmisartan 20 mg 20–40 mg 40 mg 80 mg 3 24 godz. (Polsart, Telmix, godz. Telmizek, Tolura, Tezeo) eprosartan 400 mg 600 mg 800 mg (w Polsce 800 mg 1–2 5–9 godz. (Teveten) niedostępna) (w Polsce godz. niedostępna) irbesartan 75 mg 150 mg 300 mg 300 mg 1,5–2 11–15 (Ifirmasta, Irpre- godz. godz. stan) olmesartan 10 mg 20 mg 20-40 mg 40 mg 1–3 12–18 (Revival, Olme- godz. godz.
stra) Zastosowanie off-label Bezpieczeństwo w trakcie Sartany są przepisywane off-label do leczenia karmienia piersią nefropatii cukrzycowej u pacjentów z białkomo- Na podstawie dostępnych danych farmakokiczem i cukrzycą typu 2. (AFHS, 2018). Są rów- netycznych i klasyfikacji Hale’a można stwiernież rekomendowane w terapii niewydolności dzić, że sartany mają niskie ryzyko wystąpienia serca, jeśli pacjent nie toleruje IKA oraz beta- działań niepożądanych u dziecka (klasa L3), -blokerów. z wyjątkiem telmisartanu (klasa L4). Jednak we dług publikacji Schaefera i Briggsa, ze względu Bezpieczeństwo w ciąży na ograniczoną liczbę badań, zalecane jest wyStosowanie antagonistów receptora AT1 w II branie bezpieczniejszego leku, np. kaptoprylu i III trymestrze ciąży jest przeciwwskazane. Ma lub enalaprylu w okresie laktacji (Schaefer i in., to związek, podobnie jak w przypadku IKA, ze 2014). zmniejszeniem przepływu krwi przez łożysko, obniżeniem ciśnienia krwi u płodu, zmniejsze- Istotne interakcje niem przepływu nerkowego i ryzykiem pojawie- Ze względu na podobne efekty działania antania się bezmoczu u noworodka (Schaefer i in., gonistów receptora angiotensyny II oraz IKA 2014).
leki te wchodzą w podobne interakcje, których […]
Antagonisty witaminy K 107 → zapobieganie powikłaniom zakrzepowod -zatorowym (udar lub zator w krążeniu Stosowanie acenokumarolu i warfaryny nie obwodowym) u pacjentów z migotaniem jest przeciwwskazaniem do spożywania przedsionków, z patologią zastawek lub po pokarmów bogatych w witaminę K (np. protezowaniu zastawek serca. zielonych warzyw, tłustych ryb, czosnku), jednak ich spożycie powinno być względnie Różnice we wskazaniach pomiędzy stałe. poszczególnymi lekami Preparaty handlowe na rynku mogą różnić się Tabletki zawierające acenokumarol w dawce wskazaniami. Preparaty z warfaryną są wska1 mg mają linię podziału pozwalającą na podział zane do stosowania we wtórnym zapobieganiu na 2 równe dawki. Tabletki z acenokumarolem zawałowi mięśnia sercowego.
w dawce 4 mg mają natomiast linie podziału po- Zastosowanie off-label zwalające na uzyskanie 4 równych dawek. Tabletki zawierające warfarynę można podzielić na Warfaryna jest sugerowana przez American 2 części zawierające równe dawki leku. College of Chest Physicians do długotrwałego stosowania u dzieci po udarze niedokrwiennym d oraz cierpiących na zakrzepicę zatok żylnych Poinformuj pacjenta, że leki z antagoni- mózgowia (Monagle, 2012). stami witaminy K należy przyjmować raz dziennie o stałej porze. Bezpieczeństwo w ciąży Antagonisty witaminy K nie są rekomendo wane do stosowania w okresie ciąży, zwłaszcza Dawkę antagonisty witaminy K dobiera się in w I trymestrze. Przechodzą one przez barierę łodywidualnie dla każdego pacjenta na podstawie żyskową i mogą spowodować wystąpienie wad szybkości krzepnięcia krwi, którą ocenia się rozwojowych u płodu (Briggs i in., 2017; Schaeprzez pomiar czasu protrombinowego, najczęś fer, Peters i Miller, 2015), takich jak płodowy ciej wyrażonego w formie międzynarodowego zespół warfarynowy, objawiający się hipoplazją współczynnika znormalizowanego (ang.
Inter (niedorozwojem) nosa i kończyn, zanikiem nernational Normalized Ratio, INR). wu wzrokowego, małogłowiem, upośledzeniem Wskazania według ChPL umysłowym i zaćmą. Stosowanie w ostatnich 4 tygodniach ciąży wiąże się z kolei z większą Wskazania do stosowania antagonistów witami- śmiertelnością okołoporodową na skutek krwany K według ChPL to: wień. → leczenie i zapobieganie chorobom za krzepowo-zatorowym, np. zakrzepicy żył Bezpieczeństwo w trakcie głębokich i zatorowości płucnej, karmienia piersią → wtórne zapobieganie zawałowi mięśnia Stosowanie acenokumarolu oraz warfaryny sercowego, podczas karmienia piersią jest bezpieczne. Są to → zapobieganie powikłaniom zakrzepowo- leki dobrze przebadane – warfaryna znajduje się -zatorowym (udar lub zator w krążeniu ob- w klasie L2 według klasyfikacji Hale’a (Tuszyń wodowym) po zawale mięśnia sercowego, ski, 2021).
Według ChPL „warfaryna nie przeni ka do mleka kobiet karmiących piersią. Można karmić piersią podczas leczenia warfaryną”.
16. Antygestageny (s. 130)
Leki. Praktyczny przewodnik po grupach leków dostępnych w Polsce Receptor ꞵ2 mięśnie gładkie płuca macica wątroba przewodu pokarmowego zmniejszone napięcie rozszerzenie relaksacja mięśni aktywacja i motoryka przewodu oskrzeli gładkich macicy glikogenolizy pokarmowego zwiększone stężenie cukru we krwi r Ryc. 20. Skutki pobudzenia receptora β2 Dożylne β2-mimetyki (fenoterol) są stosowane Leki na receptę (Rp) przy przedwczesnej czynności skurczowej ma- Wśród leków dostępnych na receptę cicy, która zagraża przedwczesnemu porodowi w Polsce wyróżniamy krótko działające (SABA) lub poronieniu.
Działa on przez pobudzenie re- β2-mimetyki: ceptorów β2 w mięśniówce macicy, co powoduje → salbutamol (w: Aspulmo, Sabumalin, zmniejszenie jej czynności skurczowej (Teva, Buventol Easyhaler, Salbutamol Hasco sy2006). rop, Salbutamol WZF roztwór do wstrzykiLeki dostępne w obrocie wań, Salbutamol WZF tabletki, Ventolin), → fenoterol (w: Berotec N 100, Fenoterol Teva β2-mimetyki dzielą się na krótko działające roztwór do wstrzykiwań i infuzji). (ang. Short-Acting Beta Agonists, SABA) i długo działające (ang.
Long-Acting Beta Agonists, Do długo działających (LABA) zaliczają się: LABA). Do SABA zalicza się fenoterol i salbuta- → salmeterol (w: Pulmoterol, Pulveril, Seremol. Do przedstawicieli LABA należy formote- vent, Serevent Dysk), rol i salmeterol. Do uLABA (ultradługo działa- → formoterol (w: Atimos, Foradil, jące) należy indakaterol i wilanterol.
Oxodil PPH, Forastmin, Foramed, Zafiron, Formoterol Easyhaler, Oxis Turbuhaler). A do ultra długo działających (niekiedy nazywa ne uLABA): → indakaterol (w: Onbrez Breezhaler), → wilanterol (w: Anoro Ellipta).
Biguanidy 145 t Tabela 15. Różnice we wskazaniach do stosowania leków zawierających metforminę Zapobieganie cukrzycy typu Leczenie cukrzycy Zespół policystycznych Produkt 2. u pacjentów ze stanem u dzieci > 10. rż. jajników przedcukrzycowym Avamina + Etform Formetic + + + Glucophage + Glucophage XR + + Langerin + Metcrean + Metfogamma 1000 + Metformax 1000 + Metformax SR Metformin Bluefish + Siofor 1000 + Siofor XR Symformin XR + + Trądzik pospolity.
W przeglądzie systematycz- Zmniejszenie ryzyka stanu przedrzucawkonym z 2017 roku oceniano skuteczność metfor- wego u kobiet w ciąży. W metaanalizie z 2018 miny jako uzupełniającego leczenia trądziku roku oceniano wpływ metforminy na występospolitego o nasileniu umiarkowanym do cięż- powanie stanu przedrzucawkowego u kobiet kiego. We włączonych do przeglądu badaniach opornych na insulinę z grupy wysokiego ryzyka oceniano skuteczność metforminy w tym wska- przyjmujących metforminę przed ciążą lub w jej zaniu u mężczyzn pomiędzy 17.–24. rż., u któ- trakcie. Wykazano, że stosowanie metforminy rych przynajmniej przez rok występował trądzik samej lub w skojarzeniu z insuliną przez ciężaroporny na standardową terapię rozumianą jako ne wymagające leczenia hipoglikemizującego doustne i miejscowe antybiotyki oraz retinoidy.
wiąże się z mniejszym przyrostem masy ciała Wykazano, że metformina może być skutecz- i rzadszą częstością występowania stanu przenym lekiem uzupełniającym terapię (Lee i in., drzucawkowego niż w przypadku przyjmowa2017). nia samej insuliny (Alqudah i in., 2018). Leczenie łagodnych guzów tarczycy u osób Atypowy przerost endometrium / neoplaz insulinoopornością. W metaanalizie z 2018 zja szyjki macicy. Według wytycznych Towaroku oceniano wpływ leczenia metforminą na rzystwa Położników i Ginekologów z Kanady podstawie 3 randomizowanych badań klinicz- z 2019 roku u kobiet z atypowym przerostem nych i 4 badań prospektywnych.
Metaanali- endometrium, które nie chcą poddawać się zaza wykazała, że metformina jest bezpieczna biegowi usunięcia macicy ze względu na zachoi skuteczna w zmniejszaniu objętości łagodnych wanie płodności, do podstawowego leczenia guzków tarczycy, poprawia czynność tarczycy może być dołączana metformina, która zwiększa i zmniejsza insulinooporność (Sui, 2018). efektywność terapii (Auclair i in., 2019).
Insuliny 369 cą jednego pena zdecydowanie zwiększa ryzyko → insulina aktualnie stosowana przez pacjenpomyłki przy podaniu. ta może być do 30 dni przechowywana w temperaturze pokojowej, d → niedopuszczalne jest pozostawienie insuliInsulina ma charakterystyczny ostry zapach. ny w rozgrzanym samochodzie, na pełnym słońcu, na mrozie. Technika podania insuliny jest bardzo istotnym elementem prawidłowego leczenia. Insulina po d Insulina zapasowa powinna być przechowydawana jest podskórnie w formie iniekcji bądź wana w lodówce, a ta, którą pacjent aktualza pomocą pompy insulinowej. Zwróć uwagę nie stosuje, może być do 30 dni przechowypacjentowi, że miejsce podania jest uzależnione wana w temperaturze pokojowej. od typu podawanej insuliny – w przypadku insulin szybko i krótko działających rekomendowanymi miejscami podania są brzuch i ramio Wskazania według ChPL na, a w przypadku insulin długo działających są to uda i pośladki. Wszystkie leki z insuliną mają we wskazaniach cukrzycę.
Oprócz tego część z nich ma zaznad czoną grupę chorych, dla których jest skierowaZwróć uwagę pacjentowi, że każde kolejne na. wkłucie powinno być oddalone od poprzedniego o przynajmniej 1 cm. Różnice we wskazaniach pomiędzy poszczególnymi lekami Preparaty handlowe na rynku mogą różnić się Szybkość i czas działania determinuje to, w jaki wskazaniami w zakresie grupy pacjentów, dla jasposób i kiedy podawana jest insulina. kiej są przeznaczone. Wskazania najczęściej stoDługo działające analogi (np. Lantus Solostar, sowanych insulin dostępnych na polskim rynku Abasaglar i Tresiba) oraz insulina izofanowa przedstawione zostały w Tabeli 31. t (np. Gensulin N i Insulatard) stosowane są raz na dobę, najczęściej na noc, niezależnie od posiłku Zastosowanie off-label i stanowią tzw.
bazę. Insulina może być stosowana dożylnie w leInsuliny ludzkie krótko działające (np. Actrapid, czeniu hiperkaliemii u osób z niewydolnością Humulin R i Gensulin R) oraz analogi ludzkich nerek. Stosuje się wtedy insulinę regularną insulin (np. Apidra, Humalog i Liprolog) są in- o szybkim początku i stosunkowo długim czasie sulinami okołoposiłkowymi, więc należy je działania. Jej działanie obniżające stężenie potapodawać przed posiłkiem, w trakcie lub bezpo- su we krwi polega na zależnej od dawki stymuśrednio po i mają za zadanie obniżyć glikemię lacji napływu potasu do komórek. Taka metoda poposiłkową. leczenia jest obarczona dużym ryzykiem wystą pienia u pacjenta hipoglikemii, dlatego wymaWarunki przechowywania insuliny: gane jest monitorowanie pacjenta, a żeby zmini→ insulina zapasowa powinna być przecho- malizować to ryzyko, insulina często podawana wywana w lodówce, najlepiej w takim jest razem z dekstrozą (Li i Vijayan, 2014).
miejscu, w którym nie dojdzie do przy Insulina ze względu na swoje działanie anabo padkowego dotknięcia ściany lodówki liczne jest stosowana przez sportowców jako i zamarznięcia, skuteczny hormon wzrostu. Insulina znajduje […]
Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) 671 Leki dostępne w obrocie → salicylamid + kwas askorbinowy + ruto zyd (Scorbolamid), NLPZ są dostępne w Polsce zarówno bez recep → salicylamid + kwas askorbinowy + rutoty, jak i na receptę. Niektóre NLPZ różnią się zyd + cynk (Scorbolamid Extra), statusem w zależności od dawki (np.
naproksen, diklofenak, deksibuprofen) albo drogi podania → ibuprofen + pseudoefedryna (Acatar Za(np. diklofenak, ketoprofen, indometacyna).
toki, Ibum Zatoki, Metafen Zatoki, Modafen Extra Grip, Nurofen Zatoki, Sudafed Extra), Leki bez recepty (OTC) → ibuprofen + kodeina (Nurofen Plus), Do NLPZ dostępnych w Polsce bez recepty za- → ibuprofen + mentol (Dip Rilif), licza się: → ibuprofen + lewomentol (Ibum żel), → kwas acetylosalicylowy (Aspirin, Acard, → ibuprofen + fenylefryna (Modafen Grip), Polocard), → ibuprofen + heparynoid (Ibalgin Sport), → salicylan choliny (Cholinex, Otinum, → ibuprofen + paracetamol (Metafen), Ototalgin), → diklofenak + escyna + tribenozyd (Veno→ ibuprofen (Ibufen, Ibum, Ibuprom, żel), Ibumax, Modafen, Nurofen Dolgit, Ibalgin), → propyfenazon + kofeina + paracetamol → deksibuprofen (Seractil), (Saridon), → naproksen (Aleve, Naxii, Naproxen EMO, → benzydamina + cetylpirydyna (Septolete Opokan Actigel, Naproxen Hasco), ultra). → ketoprofen podawany doustnie (Ketonal Active), Leki na receptę (Rp) → deksketoprofen (Dexak, Ketesse), Do NLPZ dostępnych w Polsce na receptę zali→ flurbiprofen (Strepsils Intensive, Strepsils cza się: Intensive Direct, Ultravox Maxe smak → aceklofenak (Biofenac), miętowy), → ketorolak (Acular), → indometacyna podawana miejscowo → nabumeton (Nabuton), w postaci aerozolu (Elmetacin), → nepafenak (Nevanac), → diklofenak (Diclac Lipogel, Diclofenacum → bromfenak (Yellox), Fastum, Dicloziaja, Diky 4%, Glimbax, → piroksykam (Piroxicam Jelfa), Itami, Olfen Patch, Voltaren MAX, Voltaren → lornoksykam (Xefo Rapid), Express Forte), → fenylbutazon (Butapirazol), → meloksykam (Opokan), → kwas mefenamowy (Mefacit), → kwas tolfenamowy (Migea), → nimesulid (Aulin, Nimesil), → etofenamat (Traumon), → ketoprofen podawany miejscowo (Ke→ benzydamina (Hascosept, Tantum Rosa, toprofenum Fastum, Ketospray Forte, Tantum Verde, Uniben).
Opokan-keto), NLPZ dostępne w Polsce bez recepty mają rów- → indometacyna podawana doustnie nież postać preparatów wieloskładnikowych. (Metindol, Metindol retard) oraz w postaci Wśród dostępnych połączeń wyróżniamy: kropli do oczu (Indocollyre 0,1%), → salicylan choliny + chlorek cetalkoniowy → diklofenak w postaci roztworu do wstrzyk (Sachol), nięć (Dicloreum).
Dotychczas ukazały się: Leki. Praktyczny przewodnik po grupach leków dostępnych w Polsce (wyd. II) Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik Pediatria okiem farmaceuty (wyd. II) Działania niepożądane leków Leki pierwszego wyboru (wyd. III) Opieka farmaceutyczna nad pacjentem geriatrycznym. Choroby wieku podeszłego, leki i wytyczne (wyd. III) Leki i ciąża. Bezpieczna farmakoterapia i suplementacja kobiety ciężarnej (wyd. II) Przeziębienie, grypa i COVID-19.
Infekcyjne choroby dróg oddechowych z perspektywy farmaceuty Pacjent onkologiczny z perspektywy farmaceuty Poradnik Pigularza. Praktyczne aspekty pracy w aptece Receptura. Niezbędnik dla początkujących i zaawansowanych Zdrowie kobiety z perspektywy farmaceuty 50 leków: 50 leków Rx, które musi znać farmaceuta. Leki układu krążenia, leki hipolipemiczne, leki wpływające na układ krzepnięcia, leki przeciwjaskrowe 50 leków Rx, które musi znać farmaceuta. Leki przeciwcukrzycowe, leki hormonalne, leki stosowane w chorobach kości, leki dermatologiczne 50 leków OTC, które musi znać farmaceuta Apteczne Case Studies: Apteczne Case Studies. 50 przypadków zza pierwszego stołu (tom I i II) Zagadki farmaceutyczne: Zagadki farmaceutyczne. 100 pytań i odpowiedzi (tom I, II i III) Vademecum Farmaceutyczne: Choroby dróg oddechowych z perspektywy farmaceuty (wyd. III) Pierwsza pomoc okiem farmaceuty (wyd. II) Psychiatria okiem farmaceuty. Leki psychotropowe, uzależnienia, choroby i zaburzenia psychiczne (wyd.
II) Leczenie bólu z perspektywy farmaceuty (wyd. II) Leki oczne i schorzenia okulistyczne. Zasady leczenia, receptura i suplementacja Schorzenia układu pokarmowego. Farmakoterapia dolegliwości i chorób przewlekłych (wyd. II) Cukrzyca i otyłość. Opieka farmaceutyczna, wytyczne, leki i suplementacja (wyd. II) Probiotyki i prebiotyki. Kompendium wiedzy dla farmaceutów i lekarzy Problemy dermatologiczne. Opieka farmaceutyczna, zasady rozpoznania i leczenia, przegląd leków i kosmetyków (wyd. II) Zeszyty Apteczne: Choroby pasożytnicze z perspektywy farmaceuty Choroby zakaźne i szczepienia ochronne Alergia z perspektywy farmaceuty Intymne problemy kobiet z perspektywy farmaceuty Zamówienia indywidualne oraz dla firm: www.wydawnictwo.farm […]
O Wydawnictwie Farmaceutycznym Wydawnictwo Farmaceutyczne powstało w odpowiedzi na brak aktualnych, wiarygodnych i jednocześnie przystępnych źródeł wiedzy farmaceutycznej. Wszystkie pozycje Wydawnictwa Farmaceutycznego są przygotowywane przez zespół redaktorów specjalizujących się w przeglądach literatury naukowej, dlatego zawarte w nich informacje są oparte na najbardziej wiarygodnych źródłach.
Każda publikacja Wydawnictwa jest także konsultowana z praktykującymi lekarzami, farmaceutami i innymi przedstawicielami zawodów medycznych. Wszystkie treści tworzone w Wydawnictwie Farmaceutycznym są oparte na standardzie PCS.
PCS (Pharmaceutical Credibility Standard) to autorski standard wiarygodności treści, który zakłada tworzenie opracowań na podstawie aktualnych i najbardziej wiarygodnych dowodów naukowych według kryteriów medycyny opartej na faktach (EBM). Wydawnictwo Farmaceutyczne jest częścią 3PG.
Wszystkie publikacje Wydawnictwa dostępne są do zamówienia online na stronie www.wydawnictwo.farm ISBN 978-83-66756-86-1 9 788366 756861 […]