Dietetyka i dietoterapia w praktyce aptecznej. Praktyczne kompendium wiedzy o żywności, zasadach żywienia i dietach

Podręcznik Dietetyka i dietoterapia w praktyce aptecznej to pierwsze w Polsce opracowanie dla farmaceutów i techników farmaceutycznych o tej tematyce, będące kompletnym poradnikiem na temat zasad żywienia i suplementowania witamin i składników mineralnych. To jedyne tak kompleksowe opracowanie, które pozwala mieć zawsze pod ręką rzetelną, opartą na literaturze naukowej wiedzę o żywieniu klinicznym oraz dietach stosowanych w różnych jednostkach chorobowych, z którymi farmaceuta może spotkać się w codziennej praktyce aptecznej. Mając tę książkę, farmaceuta nie potrzebuje już wertować rozproszonych, często wątpliwej jakości źródeł internetowych – wszystkie niezbędne informacje są zebrane w jednym miejscu i dostępne w każdej chwili. Największy nacisk położyliśmy na dietoterapię otyłości, dokładnie omawiając wytyczne Polskiego Towarzystwa Dietetyki oraz Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości. W książce znajdują się praktyczne wskazówki dotyczące dietoterapii, które powinien znać każdy pracownik aptek.

Książka podzielone jest na 14 części, w skład których wchodzi 128 rozdziałów:

1. Podstawy dietetyki – gdzie omówiono fizjologię przewodu pokarmowego, zapotrzebowanie energetyczne, normy żywieniowe oraz talerz zdrowego żywienia, a także przedstawiono, w jaki sposób obliczać zapotrzebowanie energetyczne
2. Makroskładniki – z rozdziałami na temat węglowodanów, tłuszczów i białek
3. Żywność funkcjonalna – w której przedstawiono takie zagadnienia, jak: błonnik pokarmowy, prebiotyki i probiotyki, aminokwasy, peptydy i białka, a także NNKT, lecytynę oraz fitosterole.
4. Soki – poświęconemu sokom warzywnym i owocowym dostępnych w obrocie aptecznym oraz ich właściwościom zdrowotnym
5. Witaminy i składniki mineralne – z przedstawieniem norm spożycia witamin i składników mineralnych, ich źródeł, a także konsekwencji niedoboru czy nadmiernego spożycia i przykładowych preparatów
6. Witaminoidy – w którym omówiono kwas p-aminobenzoesowy, mioinozytol, cholinę, ubichinon i ubichinol, karnitynę, kwas alfa-liponowy, kwas orotowy, flawonoidy, amigdalinę oraz kwas pangamowy,
7. Podstawowe grupy żywności – gdzie omówiono mleko i jego przetwory, sery, mięso, ryby i owoce morza, tłuszcze, produkty zbożowe, cukier, miody i wyroby cukiernicze, warzywa i owoce, orzechy, grzyby jadalne, kawę, herbatę, napoje alkoholowe i wiele innych, wraz z ich właściwościami prozdrowotnymi, składnikami odżywczymi oraz możliwymi interakcjami z lekami
8. Diety podstawowe – to przegląd różnych rodzajów diet stosowanych w profilaktyce i leczeniu, w tym diet leczniczych, eliminacyjnych, o zmienionej konsystencji oraz alternatywnych sposobów żywienia. Zawiera także szczegółowe opisy konkretnych diet, takich jak dieta ubogoenergetyczna, śródziemnomorska, DASH czy kopenhaska, wraz z ich założeniami i zastosowaniem.
9. Specyficzne sposoby odżywiania się – zawiera charakterystykę diety wegetariańskiej i wegańskiej, makrobiotycznej czy Atkinsa
10. Zaburzenia w odżywieniu – w którym omówiono szczegółowe informacje na temat rozpoznawania, leczenia i dietoterapii otyłości oraz niedożywienia, aktualne wytyczne Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości i Polskiego Towarzystwa Dietetyki, opis diet redukcyjnych i interwencji żywieniowych (takich jak żywienie dojelitowe i pozajelitowe), a także przegląd słodzików z aktualnymi zaleceniami i badaniami
11. Żywienie w różnych stanach i jednostkach chorobowych – jest poświęcony omówieniu zasad dietoterapii w przebiegu różnych schorzeń oraz stanów klinicznych takich jak: choroby układu krążenia, choroba wrzodowa i refluks, kamica nerkowa, choroby neurodegeneracyjne (np. Parkinson, Alzheimer), choroby jelit czy choroby nowotworowe a także stany po zabiegach chirurgicznych, zawale czy udarze mózgu. Celem rozdziału jest ukazanie, jak dieta może wspierać leczenie, poprawiać jakość życia pacjenta i przyspieszać proces zdrowienia.
12. Żywienie dzieci – z rozdziałami poświęconymi karmieniu piersią, suplementacji u niemowląt, braku łaknienia czy zasadach dietoterapii u dzieci z zaparciami czy wymiotami, a ponadto zawiera przegląd preparatów mlekozastępczych w dietach eliminacyjnych
13. Żywienie osób starszych – gdzie omówiono przyczyny niedożywienia u osób starszych oraz postepowanie dietetyczne w przypadku odwodnienia czy zaburzeń pragnienia i apetytu, a także konsekwencje niedoborów składników pokarmowych
14. Alergie i nietolerancje pokarmowe – z przedstawieniem objawów, leczenia, rozpoznania i diagnostyki nietolerancji oraz alergii pokarmowych

Podręcznik zawiera 80 tabel, które pomogą pracownikom aptek w szybkim rozpoznaniu niedoboru czy nadmiaru witamin i składników odżywczych, a także ułatwi dobór preparatu i odpowiedniej dawki. Pomogą usystematyzować wiedzę na temat źródeł pokarmowych oraz właściwości prozdrowotnych. Ponadto szczegółowo omówiono zasady leczenia i dietoterapii w ponad 35 chorobach, z którymi farmaceuta może spotkać się w codziennej praktyce.

Treść została tak opracowana i przedstawiona, aby pomóc w codziennej praktyce, odpowiada na takie pytania jak:

• Czym jest i na czym opera się wyliczanie zapotrzebowania energetycznego?
• Co oznaczają podstawowe pojęcia z dziedziny dietetyki tj. zapotrzebowanie energetyczne, normy żywieniowe i kalorie?
• Dlaczego Talerz Zdrowego Żywienia zastąpił Piramidę (i jak z niego skorzystać w praktyce aptecznej)?
• Co zaliczamy do makroskładników i jaki powinien być ich stosunek w zdrowej diecie?
• Czym jest żywność funkcjonalna m.in. błonnik pokarmowy, prebiotyki, probiotyki, NNKT i jak może wspomóc w terapii wielu schorzeń?
• Jakie są rodzaje soków i które warto polecić pacjentowi w aptece na konkretne schorzenia?
• Czym są witaminy i składniki mineralne oraz jakie są ich normy spożycia w zdrowej diecie?
• Co zaliczamy do witaminoidów i kiedy warto zwrócić szczególną uwagę na ich spożycie?
• Jak klasyfikowane są podstawowe diety oraz jakie założenia mają konkretne sposoby odżywiania się?
• Czym są, co powoduje i jakie konsekwencje mają zaburzenia odżywania?
• W jaki sposób można wspomóc osobę otyłą dietoterapią?
• Czym jest i jak można wykorzystać leczenie żywieniowe?
• W jaki sposób powinna odżywiać się osoba cierpiąca na konkretne schorzenie np. kamicę nerkową, chorobę wrzodową, cukrzycę, chorobę Parkinsona, chorobę Alzheimera, Hashimoto lub pacjent po zabiegu chirurgicznym, zawale czy udarze mózgu?
• Jakie są zasady odżywiania u dzieci i niemowląt?
• Jak dobierać preparaty mlekozastępcze w dietach eliminacyjnych?
• Zasad żywienia u dzieci w zaparciach, wymiotach, braku łaknienia, otyłości, mukowiscydozie czy chorobach zakaźnych przebiegających z gorączką?
• Co zaliczamy do produktów potencjalnie alergizujących?
• Jakie są przyczyny niedożywienia u osób starszych i które składniki pokarmowe są u tych pacjentów najczęściej niedoborowe?
• Jakie są praktyczne aspekty stosowania diety ketogenicznej i postu przerywanego (intermittent fasting) oraz czy badania kliniczne potwierdzają ich skuteczność?

Dzięki lekturze Dietetyka i dietoterapia dla farmaceutów czytelnik pomoże pacjentom z różnorodnymi potrzebami żywieniowymi – od otyłości, niedożywienia, alergii pokarmowych, aż po konkretne jednostki chorobowe – dobierając odpowiednią dietę, suplementację oraz udzielając praktycznych porad żywieniowych dostosowanych do wieku, stanu zdrowia i stylu życia.

Wywiad z redaktorem naukowym