Antybiotyki i chemioterapeutyki. Kompendium dla praktyka PDF

Monobaktamy (s. 35)

Nazwa „monobaktamy” wywodzi się ze struktury chemicznej tej grupy antybiotyków. Są to leki stosunkowo dobrze tolerowane przez pacjentów, wykorzystywane w leczeniu infekcji wywołanych przez bakterie oporne na inne rodzaje antybiotyków.

Na tle innych antybiotyków β-laktamowych monobaktamy wyróżnia obecność tylko pojedynczego pierścienia beta-laktamowego w strukturze związku.

Do monobaktamów należą substancje takie jak:

• aztreonam,
• tigemonam,
• nokardycyna,
• tabtoksyna.

Jedynym dostępnym przedstawicielem tej grupy antybiotyków jest aztreonam. Lek może być stosowany w postaci iniekcji domięśniowych lub dożylnych (Azactam) oraz w leczeniu zakażeń płuc, w postaci nebulizacji (Cayston).

Zapalenie gardła i migdałków podniebiennych (s. 177)

Pasma boczne to drogi limfatyczne znajdujące się na bocznych ścianach gardła, łączące się przez trąbkę słuchową z uszami. Bardzo częstym objawem zakażenia pasm bocznych przez paciorkowce są silne bóle uszu, na samych pasmach bocznych zaś widoczne są białe ropne krosty. Zapalenie pasm bocznych występuje rzadziej niż angina paciorkowcowa i dotyczy głównie osób, które przeszły zabieg usunięcia migdałków podniebiennych (Drzewiecki, Pluta i Bohater, 2012).

Rozpoznanie infekcji opiera się na rozróżnieniu między zakażeniem bakteryjnym a wirusowym. W tym celu stosuje się skalę Centora, przeznaczoną dla pacjentów ≥ 15. roku życia, oraz skalę McIsaaca (stosowaną u dzieci ≥ 3. roku życia) czy też skalę Walsha.

Zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych (ostre i przewlekłe) (s. 203)

Do objawów bakteryjnego zapalenia zatok należą (Hryniewicz, Albrecht i Radzikowski, 2016):

• ropny wyciek z nosa, zwykle jednostronny,
• ropna wydzielina w przewodach nosa,
• silny, miejscowy ból, zwykle jednostronny,
• gorączka powyżej 39 stopni,
• podwyższone OB i CRP.

Rozpoznanie bakteryjnego zapalenia zatok opiera się na analizie objawów klinicznych. Aby rozpoznać chorobę, u pacjenta muszą występować przynajmniej 3 z powyżej przedstawionych objawów. Bardzo charakterystyczna dla rozwijającego się zakażenia bakteryjnego jest początkowa poprawa stanu chorego, a następnie jego pogorszenie po około 5 dniach od początku trwania infekcji. W przypadku postaci przewlekłej zawsze konieczna jest diagnostyka laryngologiczna, w celu ustalenia przyczyny schorzenia (Hryniewicz, Albrecht i Radzikowski, 2016; Drzewiecki, Pluta i Bohater, 2012).

Objawy zapalenia zatok pochodzenia wirusowego i pochodzenia bakteryjnego w większości się pokrywają. Bakteryjne pochodzenie zapalenia zatok można podejrzewać, gdy objawy utrzymują się ponad 10 dni bez widocznej poprawy lub następuje znaczne zaostrzenie objawów (WHO, 2022).

W większości przypadków stosuje się leczenie objawowe – antybiotykoterapia jest rekomendowana jedynie po rozpoznaniu infekcji bakteryjnej nosa i zatok przynosowych. Zarówno ostra, jak i przewlekła postać zapalenia, może być leczona antybiotykami.

Zaostrzenie POChP (s. 232)

Objawy zaostrzenia POChP mogą się pokrywać z objawami zapalenia płuc. Zapalenie płuc jest bardziej prawdopodobne, gdy występuje tachykardia, przyspieszenie oddechu podczas spoczynku i trzeszczenia, które utrzymują się po kaszlu (WHO, 2022).

Obecnie nie zaleca się podawania antybiotyków chorym, u których występuje łagodne zaostrzenie choroby oraz gdy brak jest objawów klinicznych wskazujących na obecność infekcji bakteryjnej. Przy podawaniu antybiotyków w powyższych przypadkach zaobserwowano zerową lub wątpliwą skuteczność takiej interwencji. Natomiast u pacjentów, u których objawy wskazują na obecność zakażenia bakteryjnego należy podjąć antybiotykoterapię. Wyniki metaanalizy z 2006 roku pokazały, że podjęcie leczenia prowadzi do obniżenia śmiertelności o 77% i obniża ryzyko niepowodzenia leczenia o 53%. Przyjmuje się również, że im cięższa jest postać choroby oraz im cięższy jest przebieg zaostrzenia, tym intensywniej powinna być prowadzona terapia antybiotykami, z uwzględnieniem szerokiego działania przeciwdrobnoustrojowego (Hryniewicz, Albrecht i Radzikowski, 2016).

W leczeniu pozaszpitalnym bakteryjnego zaostrzenia POChP należy stosować antybiotyki o aktywności przeciwko S. pneumoniae oraz H. influenzae.

Zapalenie pochwy (s. 258)

Bakteryjne zapalenie pochwy spowodowane jest brakiem równowagi ilościowej i jakościowej mikrobioty pochwy (niedobór Lactobacillus spp. i zwiększona liczba bakterii beztlenowych).

Główne objawy to:

• upławy o nieprzyjemnym zapachu,
• świąd sromu,
• ból podczas stosunku.

W leczeniu wykorzystywane są antybiotyki o działaniu miejscowym lub ogólnym. Skuteczność leczenia ogólnego jest taka sama jak leczenia miejscowego.

Ropnie skórne (s. 271)

Ropień skórny to bolesny, często okrągły, zaczerwieniony guzek zawierający treść ropną. Czynnikami wywołującymi zakażenie są gronkowce oraz drobnoustroje beztlenowe (Garcea i in., 2003).

W łagodnych przypadkach, bez objawów ogólnoustrojowych, wystarczające jest nacięcie ropnia oraz jego drenaż. W przypadku ropni skórnych, którym towarzyszą objawy ogólnoustrojowe takie jak gorączka, tachykardia, przyspieszony oddech czy leukocytoza, konieczne jest podanie antybiotyku.