Choroby dróg oddechowych z perspektywy farmaceuty WYDANIE III

Anatomia i fizjologia układu oddechowego

Wprowadzenie do budowy drzewa oskrzelowego i fizjologii płuc, w tym podstawowych parametrów czynnościowych i regulacji szerokości światła oskrzeli. Ta wiedza pozwala zrozumieć, dlaczego określone leki działają tak, a nie inaczej, i jak przekłada się to na praktykę przy okienku.

Choroby układu oddechowego

Przegląd najważniejszych chorób przewlekłych: astmy oskrzelowej, POChP (z jej postaciami), mukowiscydozy, krupu i pseudokrupu oraz zapalenia oskrzeli. Czytelnik dowie się, jak różnicować astmę, POChP i nakładanie się obu jednostek (ACO) oraz jakie są zasady leczenia farmakologicznego i niefarmakologicznego.

Leki stosowane w chorobach układu oddechowego

Najobszerniejszy rozdział farmakologiczny – glikokortykosteroidy wziewne, β2-adrenomimetyki, cholinolityki, leki przeciwleukotrienowe, metyloksantyny, inhibitory PDE-4, leki przeciwhistaminowe, magnez, mukolityki, leki przeciwkaszlowe i antybiotyki. Każda grupa to mechanizm działania, podział, działania niepożądane oraz zestawienie preparatów dostępnych w Polsce.

Wytyczne leczenia astmy

Najnowsza definicja astmy, czynniki nasilające napady, fenotypy oraz cele leczenia. Czytelnik krok po kroku przejdzie przez wszystkie pięć stopni leczenia, pozna leki kontrolujące i doraźne, w tym najnowsze rekomendacje GINA dotyczące leków przyjmowanych doraźnie o działaniu przeciwzapalnym (połączenia budezonid-formoterol i beklometazon-formoterol).

Astma aspirynowa

Objawy astmy aspirynowej, jej związek z alkoholem oraz – co ważne dla farmaceuty – jaki lek przeciwbólowy bezpiecznie polecić takiemu pacjentowi. Czytelnik dowie się również o zasadach leczenia tej szczególnej postaci choroby.

Astma w różnych grupach pacjentów

Specyfika leczenia astmy u dzieci, kobiet w ciąży i osób starszych – objawy, leczenie, podawanie leków drogą wziewną i postępowanie w zaostrzeniu. Osobno omówiono wzajemny wpływ astmy i nadciśnienia tętniczego, czyli temat z którym farmaceuta spotyka się przy okienku niemal codziennie.

Astma wysiłkowa

Objawy astmy wysiłkowej i zasady leczenia tej postaci choroby. Praktyczne wskazówki dla pacjentów aktywnych fizycznie – kiedy i jak stosować leki przed wysiłkiem, jak zapobiegać objawom.

Astma związana z otyłością

Charakterystyka astmy u pacjentów z otyłością, jej objawy oraz odrębności w leczeniu. Czytelnik pozna mechanizmy łączące te dwa schorzenia i wynikające z nich konsekwencje terapeutyczne.

Wytyczne leczenia POChP

POChP według aktualnych wytycznych GOLD – czynniki ryzyka (szkodliwe gazy i pyły, palenie, czynniki genetyczne, status socjoekonomiczny), rozpoznanie z udziałem spirometrii, klasyfikacja ABCD oraz pełen przegląd leków: bronchodilatatorów (β2-mimetyki, antycholinergiki, metyloksantyny), leków przeciwzapalnych, terapii potrójnej LABA+LAMA+wGKS, mukolityków, antybiotyków i witaminy D. Osobno omówiono wkład farmaceuty w leczenie POChP.

Wspieranie pacjenta w rzucaniu palenia

Schemat 5xP (Pytaj, Poradź, Pamiętaj, Pomagaj, Planuj) jako gotowe narzędzie rozmowy z pacjentem-palaczem. Pełny przegląd farmakoterapii wspomagającej: nikotynowa terapia zastępcza i jej formy kombinowane, cytyzyna, wareniklina, bupropion, a także wpływ rzucenia palenia na farmakokinetykę innych leków.

Edukacja pacjenta celem samokontroli astmy i POChP

Jak nauczyć pacjenta samodzielnie monitorować chorobę. Praktyczne omówienie pikflometru oraz urządzenia In-Check DIAL – kiedy je polecić, jak interpretować pomiary i kiedy zalecić wizytę u lekarza.

Nebulizacja w praktyce

Wszystko, co farmaceuta musi wiedzieć o nebulizacji: czynniki wpływające na skuteczność (wielkość cząstek, czas inhalacji, sposób oddychania), parametry i rodzaje nebulizatorów (pneumatyczno-tłokowe, ultradźwiękowe, siateczkowe), dobór końcówki, przygotowanie roztworu, etapy prawidłowej nebulizacji i zasady dbania o sprzęt.

Które leki można łączyć w jednej nebulizacji?

Konkretna, praktyczna odpowiedź na jedno z najczęstszych pytań przy okienku. Czytelnik znajdzie zestawienie pokazujące, które kombinacje leków są dopuszczalne, a których łączyć nie wolno.

Inhalacje bez recepty

Przegląd preparatów OTC stosowanych w inhalacjach: ampułki, wody lecznicze, olejki eteryczne. Osobno omówiono przygotowanie inhalacji parowej oraz przeciwwskazania, o których farmaceuta musi pamiętać przy rekomendacji.

Instruktaż obsługi inhalatora

Dlaczego pacjenci tak rzadko proszą o pomoc z inhalatorem i jak to zmienić. Rozdział prezentuje wyniki pilotażu opieki farmaceutycznej z 2019 roku zrealizowanego w polskich aptekach (inicjatywa opieka.farm, obecnie 3PG), wraz z opiniami i relacjami farmaceutów-uczestników.

Rodzaje inhalatorów dostępnych na rynku

Przewodnik po typach inhalatorów spotykanych w polskich aptekach. Czytelnik dowie się, czym różnią się od siebie poszczególne urządzenia i jak po samym wyglądzie rozpoznać, z czym ma do czynienia.

Inhalatory ciśnieniowe (pMDI)

Zasada działania inhalatora ciśnieniowego, lista dostępnych w Polsce leków w tej formie, instrukcja obsługi krok po kroku oraz najczęstsze błędy popełniane przez pacjentów. Osobno omówiono kontrolę liczby pozostałych dawek – temat często pomijany przez producentów.

Komory inhalacyjne

Kiedy i komu polecić komorę inhalacyjną, jak dobrać maskę i zadbać o konserwację urządzenia. Praktyczny instruktaż prawidłowej inhalacji ze spejserem oraz przegląd dostępnych na rynku komór.

Inhalatory proszkowe (DPI)

Najobszerniejszy rozdział poświęcony konkretnym inhalatorom – każdy typ DPI omówiony osobno, ze zdjęciami, instrukcją obsługi i wskazaniem najczęstszych błędów: Breezhaler, Aerolizer, Handihaler, Zonda, Turbuhaler, Easyhaler, Dysk, Novolizer, Forspiro, Ellipta, Spiromax, Twisthaler, Respimat, Nexthaler i Elpenhaler. Osobno wskazano leki dostępne w każdym z urządzeń.